Δρ. Αίας-Θεόδωρος Παπασταύρου



᾿ΩτοΡινοΛαρυγγολογία
Χειρουργικὴ Κεφαλῆς & Τραχήλου

 Τηλέφωνα: 210-6502-000, 697-444-2112
ΝΟΣΟΚΟΜΕΙA:  ΙΑΣΩ GENERAL, Μεσογείων 264, Χολαργός   &    MEDITERRANEO, Ἠλείας 8-12, Γλυφάδα

ΜΕΣΗ ΩΤΙΤΙΣ 
ΤΟ ΣΥΧΝΟΤΕΡΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Τί είνε η μέση ωτίτις;

Μέση ωτίτις σημαίνει φλεγμονή τού μέσου ωτός. Η φλεγμοή είνε αποτέλεσμα λοιμώξεως του μέσου ωτός. Η οξεία μέση ωτίτις είνε η συχνότερη αιτία προσελεύσεως στο γραφείο του παιδιάτρου. Είνε επίσης η συχνότερη αιτία βαρηκοϊας στην παιδική ηλικία. Ομως από ωτίτιδα προσβάλλονται και οι ενήλικες, ιδίως κατά τους χειμερινούς μήνες.

Πόσο σοβαρό είνε;

Στα παιδιά είνε αρκετά σοβαρό, διότι πονάνε πολύ και μπορεί να αναπτύξουν βαρηκοϊα. Μερικές φορές επίσης, η λοίμωξι μπορεί να επεκταθή σε γειτονικές περιοχές, και ιδίως στη μαστοειδή απόφυσι, με κακά αποτελέσματα. Αν όμως αναγνωρισθή και αντιμετωπισθή εγκαίρως και αποτελεσματικώς, οι επιπλοκές δεν αναπτύσσονται και η ακοή δεν κινδυνεύει. 

Πώς λειτουργεί το αυτί;
(με δυό λόγια)

Το έξωτερικό αυτί συγκεντρώνει τον ήχο. Το μέσο αυτί είνε μιά μικρή αεροφόρος κοιλότης μέσα στο κροταφικό οστούν, η οποία χωρίζεται από το εξωτερικό αυτί με την τυμπανική μεμβράνη. Συνδεδεμένα με την τυμπανική μεμβράνη είνε τρία μικροσκοπικά οστά, από έξω προς τα μέσα η σφύρα, ο άκμων και ο αναβολεύς. Ο εξωτερικός ηχος θέτει την τυμπανική μεμβράνη σε κραδασμό, ο οποίος μεταδίδεται στα οστάρια κατά σειράν και μεταφέρεται στο έσω αυτί. Το έσω αυτί, ή λαβύρινθος, μετατρέπει τη μηχανική ενεργεια του ηχου σε ηλεκτρικο σήμα, το οποίο μεταφέρεται μέσω του ακουστικού νεύρου στον εγκέφαλο, και καταλήγει ειδικώς στο κατάλληλο τμήμα του φλοιού. Ο λαβύρινθος, εκτός από την ακοή, εξυπηρετεί (μαζί με άλλα συστήματα) και τη λειτουργία της ισορροπίας. 

Το μέσο αυτί είνε κλειστή και αποστειρωμένη κοιλότης. Επικοινωνεί περιωρισμένα με τον έξω κόσμο, και συγκεκριμένα με τον ρινοφάρυγγα (στο πίσω μέρος της ρινικής κοιλότητος), διά μέσου ενός σωληνοειδούς οργάνου, με το όνομα ευσταχιανή σάλπιγξ. Το μέσο αυτί, φυσιολογικά, περιέχει αέρα, με πίεσι περίπου ίση με την ατμοσφαιρική.

Στην παραπάνω φωτογραφία βλέπομε ό,τι βλέπει ο ιατρός, εξετάζοντας μία φυσιολογική τυμπανική μεμβράνη με το ωτοσκόπιο. Η εικόνα αυτή χαρακτηρίζεται από τη διαφάνεια της Τ. Μ. και τη σαφήνεια όλων των φυσιολογικών στοιχείων.

Στην παραπάνω φωτογραφία βλέπομε την ωτοσκοπική εικόνα της οξείας μέσης ωτίτιδος. Η εικόνα αυτή, σε αντίθεσι με την προηγουμένη, χαρακτηρίζεται από την αδιαφάνεια και προπέτεια της Τ. Μ., και την ασαφοποίησι όλων των φυσιολογικών στοιχείων.

Τί προκαλεί τη μέση ωτίτιδα;

Κατά τη διάρκεια των λοιμώξεων του ανωτέρου αναπνευστικού, μολυσματικό υλικό ανεβαίνει από την ευσταχιανή σάλπιγγα και προκαλεί λοίμωξι του μέσου ωτός. Επίσης η ίδια η σάλπιγγα αποφράσσεται λόγω οιδήματος και δεν επιτρέπει την απρόσκοπτη απομάκρυνσι των παθολογικών εκκρίσεων του μέσου ωτός. Μέ τον τρόπο αυτόν αθροίζονται υγρά πίσω από την τυμπανική μεμβράνη, τα οποία διαπυήσκονται ταχύτατα. Το πύον αυτό ευρίσκεται υπό πίεσιν στο μέσο ους και προκαλεί έντονο πόνο. Επειδή οι συνθήκες αγωγής του ήχου αλλάζουν, εγκαθίσταται και βαρηκοϊα.

Mερικές φορές η τυμπανική μεμβράνη σπάζει, οπότε το πύον παροχετεύεται προς τα έξω. Συνήθως όμως το πύον και η βλέννη παραμένουν στο μέσο ους για μεγάλο διάστημα. Τότε μιλούμε για εκκριτική ωτίτιδα, που σημαίνει ένα είδος χρονίας ωτίτιδος με υγρό, χωρίς βεβαίως διάτρησι τυμπάνου. Στις περιπτώσεις αυτές η ακοή παραβλάπτεται. Αν η διάρκεια του προβλήματος παρατείνεται, τότε είνε από κάθε άποψι σκόπιμο να δοθή χειρουργική λύσι, δηλαδή παρακέντησι και τοποθέτησι σωληνίσκου για τον αερισμό του μέσου ωτός.

Ιδιαιτέρας σημασίας πρόβλημα αποτελεί η μονόπλευρη εκκριτική ωτίτις των ενηλίκων. Στις περιπτώσεις αυτές πρέπει οπωσδήποτε να διερευνηθή το ενδεχόμενο νεοπλασματικής νόσου του ρινοφάρυγγος. Ενίοτε τα νεοπλάσματα του ρινοφάρυγγος αναπτύσσονται υποβλεννογονίως και δεν είναι ορατά κατά την εξέτασι. Τότε ενδέχεται να χρειασθή τυφλή βιοψία. Αν ο ρινοφάρυγξ είναι ελεύθερος νόσου, ή η κατάστασις υποτροπιάζη, πρέπει να εξετασθή το ενδεχόμενο συστηματικού νοσήματος (πχ κοκκιωματώσεως Wegener κλπ). Η σημασία της εγκαίρου διαγνώσεως είναι ότι τα νοσήματα αυτά έχουν κακή εξέλιξι, αν αφεθούν χωρίς αντιμετώπισι.

Σε λίγες περιπτώσεις η ωτίτις επιπλέκει εξωτερικό τραυματισμό ή βαροτραυματισμό από κατάδυσι ή πτήσι.

Τί συμπτώματα παρουσιάζει η μέση ωτίτις;

Στη μικρή ηλικία παρατηρούμε για:

  • επαναλαμβανόμενο ξύσιμο ή τράβηγμα του αυτιού, ιδίως αν συνοδεύεται από...

  1. βαρηκοϊα αγωγιμότητος
  2. κλάμα ή ευερεθιστότητα 
  3. πυρετό 
  4. εμέτους
  5. υγρά από το αυτί 

Τα μεγαλύτερα παιδιά και οι ενήλικες παραπονούνται για:

  • ωταλγία 
  • τοπικό αίσθημα πιέσεως 
  • βαρηκοϊα ή/και βουητό 
  • ίλιγγο, ζάλη 
  • ναυτία ή/και έμετο 
  • υγρά από το αυτί 
  • ενίοτε πυρετό 

Τί εξετάσεις χρειάζονται;

Ο ιατρός εξετάζει τον άρρωστο, πραγματοποιώντας μιά κανονική ΩΡΛ εξέτασι. Στη συνέχεια ενδέχεται να προχωρήση σε μέτρησι της ακοής και τυμπανομετρία. Αναλόγως με την περίπτωσι, ίσως χρειασθή και ακτινολογικός έλεγχος.

Η σημασία των φαρμάκων

Η θεραπεία της οξείας μέσης ωτίτιδος με φάρμακα έχει πλέον επικρατήσει της κλασσικής θεραπείας με παρακέντησι. Για να έχη η φαρμακοθεραπεία ίση αποτελεσματικότητα με την παρακέντησι, είνε απαραίτητο τα φάρμακα να χορηγηθούν σε κατάλληλες δόσεις και για αρκετό χρόνο, ώστε να ιαθή πλήρως το αυτί. Ενα συνηθισμένο λάθος που κάνουν οι ασθενείς και ιδίως οι γονείς των μικρών παιδιών, είνε να περιορίζουν τον χρόνο αντιβιοθεραπείας, πιστεύοντας ότι είνε καλλίτερο να γίνεται μικρή χρήσι φαρμάκων. Η άποψις αυτή, ενώ είνε κατ' αρχήν ορθή, καταλήγει σε υποθεραπεία των λοιμώξεων και υποτροπή ή χρονιότητα, αν εφαρμόζεται χωρίς ιατρικά κριτήρια.

Σε πολλές περιπτώσεις οι ιατροί κρίνουν σκόπιμο να συμπληρώνουν την αντιβιοθεραπεία με άλλα βοηθητικά φάρμακα, όπως αποσυμφορητικά για τη μύτη, αντιαλλεργικά, παυσίπονα κλπ.

Εξυπακούεται ότι σε περίπτωσι επιμονής των συμπτωμάτων η όλη κατάστασι πρέπει να αναθεωρήται προσεκτικά.

Πώς αντιμετωπίζονται οι περιπτώσεις που υποτροπιάζουν ή χρονίζουν;

Τις περισσότερες φορές αυτό δεν συμβαίνει. Αν όμως είνε τέτοια η περίπτωσι, ο ιατρός αποφασίζει να κάνη παρακέντησι τυμπάνου, που λέγεται και μυριγγοτομή, ώστε να διευκολυνθή η παροχέτευσι του υγρού και η ίασις του μέσου ωτός. Επειδή η τομή που γίνεται επουλώνεται ταχύτατα, ο χρόνος αυτός δεν αρκεί συνήθως για να επέλθη η ίασις. Αυτός είνε ο λόγος για τον οποίον ο ιατρός αποφασίζει να τοποθετήση σωληνάκι, που εμποδίζει την επούλωσι για κάποιο χρονικό διάστημα (εβδομάδων ή μηνών). Οταν τοποθετηθή σωληνάκι, το αυτί δεν πρέπει να βρέχεται.  Αυτό επιτυγχάνεται με την προσοχή του γονέως και του ασθενούς, και με τη βοήθεια προστατευτικών μέτρων. Τα σωληνάκια είνε πολύ καλά ανεκτά και φυσικά δεν φαίνονται απ' έξω, λόγω του μικροσκοπικού μεγέθους των (συνήθως 2-3 mm μήκος και 1-2 mm διάμετρο).

Στην παραπάνω φωτογραφία βλέπομε την T. Μ. που έχει παρακεντηθή και έχει τοποθετηθή το σωληνάκι αερισμού. Παρατηρούμε ότι έχει αποκατασταθή η διαφάνεια και σαφήνεια των ορίων των φυσιολογικών στοιχείων. Σήμερα, σε πολλές περιπτώσεις μπορεί να αποφευχθή η τοποθέτησι σωληνίσκου. Αντ' αυτού, μπορεί να γίνη η μυριγγοτομή με την τεχνολογία των ραδισυχνοτήτων, οπότε η οπή διατηρείται ανοικτή για ένα τουλάχιστον μήνα, αναλόγως και του μεγέθους.

Εκτός από την παρακέντησι, η οποία εξασφαλίζει τις τοπικές προϋποθέσεις της ιάσεως, πολλές φορές απαιτούνται και άλλα εξυγιειαντικά μέτρα, όπως η αδενοτομή, με ή χωρίς αμυγδαλεκτομή. Οι αμυγδαλές και οι αδενοειδείς εκβλαστήσεις (κρεατάκια) αφαιρούνται όταν οι λοιμώξεις αυτών των οργάνων πυροδοτούν τις υποτροπές της ωτίτιδος. Οι επεμβάσεις αυτές είνε καθημερινής ρουτίνας και συνδυάζονται με την παρακέντησι του τυμπάνου, στον ίδιο χειρουργικό χρόνο.

Συμπερασματικώς. . .

Η μέση ωτίτις δεν είνε γενικώς σοβαρό νόσημα, υπό τον όρον ότι αναγνωρίζεται και αντιμετωπίζεται εγκαίρως και αποτελεσματικώς.
 
 

Δρ. ΑΙΑΣ-ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ, ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΩΤΩΝ-ΡΙΝΟΣ-ΛΑΡΥΓΓΟΣ

ΧΡΗΣΙ ΤΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΤΩΝ ΣΕΛΙΔΩΝ ΑΥΤΩΝ ΜΕ ΣΚΟΠΟ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΙ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ, 
ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΙ ΤΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΤΗΣ ΠΗΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΣ