ΛΑΒΥΡΙΝΘΟΣ Εικονικό Ακοολογικό Κέντρο
 
 

Εικονικό 
Ακοολογικό Κέντρο
 
 
 

Τί εἶνε οἱ ἐμβοές;


Δρ. Αἴας-Θεόδωρος Παπασταύρου

ΑΚΟΟΛΟΓΙΑ, ΝΕΥΡΟ-ΩΤΟΛΟΓΙΑ & ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΦΩΝΗΣ

Τηλέφωνa: 210-6502000, 697-444-2112



Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΑΚΟΗΣ
&
ΤΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ
(μὲ πολὺ ἁπλᾶ λόγια)

Τὸ αὐτὶ ἐξυπηρετεῖ ταυτοχρόνως δύο λειτουργίες:

  • Τὴν ἀκοή
  • Τὴν ἰσορροπία
Χωρίζεται σὲ τρία κύρια μέρη: τὸ ἐξωτερικό, τὸ μέσο καὶ τὸ ἔσω αὐτὶ (λαβύρινθος).

Τὸ ἐξωτερικὸ αὐτὶ περιλαμβάνει τὸ πτερύγιο, ποὺ ἐξυπηρετεῖ τὴ συγκέντρωσι τῶν ἠχητικῶν κυμάτων, καὶ τὸν ξω ἀκουστικὸ πόρο, ὁ ὁποῖος καταλήγει στὴν τυμπανικὴ μεμβράνη. ῾Η τυμπανικὴ μεμβράνη χωρίζει τὸ ἐξωτερικὸ αὐτὶ ἀπὸ τὸ γειτονικό του διαμέρισμα, ποὺ εἶνε τὸ μέσο αὐτί. 

Τὸ μέσο αὐτὶ περιέχει ἀέρα. Εἶναι κλειστὸς χῶρος ποὺ ἐπικοινωνεῖ μὲ τὸν ρινοφάρυγγα διὰ μέσου τῆς Εὐσταχιανῆς Σάλπιγγος. Λειτουργικὰ ἐξυπηρετεῖ τὴν ἀκοή, γεφυρώνοντας τὶς μηχανικὲς ἰδιότητες τοῦ ἀέρος (ὅπου διαδίδονται τὰ ἠχητικὰ κύματα ὑπὸ κανονικὰς συνθήκας) μὲ αὐτὲς τοῦ λαβυρίνθου, ὁ ὁποῖος εἶναι γεμᾶτος ὑγρό. Ἂν ἔλλειπε τὸ μέσο οὖς, ὁ ἦχος θὰ ὑφίστατο ἀνάκλασι κατὰ 99% περίπου, καὶ ἡ ἀκοή, ὅπως τὴν γνωρίζουμε, θὰ ἦταν ἀνύπαρκτη.

Τὸ ἔσω αὐτὶ ἢ λαβύρινθος ἀποτελεῖται ἀπὸ ἕνα ὀστέϊνο κέλυφος (ὀστέϊνος λαβύρινθος), μέσα στὸ ὁποῖο κατασκηνοῖ τὸ σπλάχνο ποὺ λέγεται ὑμενώδης λαβύρινθος, καὶ τὸ ὁποῖο εἶναι τὸ αἰσθητήριο ὄργανο. Ὁ ὑμενώδης λαβύρινθος περιβάλλεται ἐξ ὁλοκλήρου ἀπὸ ἕνα ὑδαρὲς ὑγρό, εἰδικῆς ἠλεκτρολυτικῆς συστάσεως, ποὺ λέγεται ἔξω λέμφος ἢ περίλεμφος, καὶ περιέχει ἕνα ἄλλο ὑδαρὲς ὑγρό, διαφορετικῆς συστάσεως ἀπὸ τὸ πρῶτο, ποὺ λέγεται ἔσω λέμφος. Ἡ εἰδικὴ σύστασι τῶν δύο ὑγρῶν συνιστᾷ τὴν ἠλεκτροχημικὴ βάσι, πάνω στὴν ὁποία βασίζεται ἡ αἰσθητηριακὴ λειτουργία τοῦ λαβυρίνθου.

Ἀπὸ ἀνατομολειτουργικῆς πλευρᾶς διακρίνεται ὁ ὑμενώδης λαβύρινθος σὲ

  • πρόσθιο λαβύρινθο ἢ κοχλία, ποὺ εἶνε αἰσθητήριο ἤχου (μικρόφωνο) καὶ ἐξυπηρετεῖ προφανῶς τὴν ἀκοή, καὶ σὲ
  • ὀπίσθιο λαβύρινθο, ποὺ εἶνε αἰσθητήριο ἐπιταχύνσεως καὶ ἐξυπηρετεῖ τὴν ἰσορροπία.

Εἰδικότερα γιὰ τὴν πρόσληψι τῆς γωνιακῆς ἐπιταχύνσεως διαθέτει ὁ ὀπίσθιος λαβύρινθος τρεῖς ἡμικυκλίους σωλῆνες, διατεταγμένους ἔτσι ὥστε νὰ ὁρίζουν τρίεδρο γωνία, ἐνῷ γιὰ τὴν πρόσληψι τῆς γραμμικῆς ἐπιταχύνσεως (ἄρα καὶ τῆς βαρύτητος) διαθέτει δύο ὠτολιθοφόρα ὄργανα, καθέτως διατεταγμένα πρὸς ἄλληλα. Λέγονται ὠτολιθοφόρα, διότι περιέχουν ὠτολίθους (ὠτοκονία), δηλαδὴ κρυστάλλους ἀνθρακικοῦ ἀσβεστίου, οἱ ὁποῖοι τοὺς προσδίδουν εἰδικὸ βάρος μεγαλύτερο τοῦ ὕδατος, καὶ συνεπῶς καθιστοῦν τὸ ὄργανο εὐαίσθητο στὴ βαρύτητα. Κατὰ τὴν ἀλλαγὴ θέσεως τῆς κεφαλῆς προκαλοῦν μετατόπισι δυνάμεων, τὴν ὁποίαν αἰσθάνεται ὁ εἰδικὸς αἰσθητήρας (εὑρίσκεται ἀνὰ ἕνας στὸ σφαιρικὸ καὶ στὸ ἐλλειπτικὸ κυστίδιο), καὶ περνάει τὴν πληροφορία στὸν ἐγκέφαλο, ὅπου συνδυάζεται μὲ στατοκινητικὲς πληροφορίες προερχόμενες ἀπὸ ἄλλα αἰσθητήρια. Ἔτσι ἀντιλαμβανόμεθα τὴ θέσι μας στὸν τρισδιάστατο χῶρο.

*
᾿Ακοή

Τὸ ὄργανο τῆς ἀκοῆς εἶνε ὁ κοχλίας (πρόσθιος λαβύρινθος): Αὐτὸς μετατρέπει τὴν μηχανικὴ ἐνέργεια τοῦ ἤχου σὲ ἠλεκτρικοὺς παλμούς. ῾Η μετατροπὴ γίνεται ἀπὸ περίπου 16000 ἐξειδικευμένα νευροεπιθηλιακὰ κύτταρα, τὰ λεγόμενα τριχωτὰ κύτταρα τοῦ ὀργάνου τοῦ Κόρτι. Τοὺς παλμοὺς αὐτοὺς παραλαμβάνει τὸ ἀκουστικὸ νεῦρο καὶ διαβιβάζει στὸν ἐγκέφαλο, μὲ κατάληξι τὴν εἰδικὴ περιοχὴ τοῦ φλοιοῦ, ὅπου γίνεται ἡ ταυτοποίησι τοῦ σήματος ὡς συγκεκριμένου ἤχου, ἡ ἀναγνώρισι καὶ ἀντίληψι. Τόσον ὁ κοχλίας ὅσον καὶ τὸ ἀκουστικὸ νεῦρο συμβάλλουν στὴν ἀναγνώρισι τοῦ ἤχου μὲ κάποιου βαθμοῦ ἀνάλυσι κατὰ συχνότητα, καὶ παρουσιάζουν στὸ ΚΝΣ σὲ κάποιο βαθμὸ κωδικοποιημένα τὰ ἠχητικὰ ἐρεθίσματα, γιὰ περαιτέρῳ ἐπεξεργασία. Τὸ μέσο αὐτὶ εὑρίσκεται μεταξὺ ἐξωτερικοῦ καὶ ἔσω αὐτιοῦ. ᾿Εξυπηρετεῖ τὴ συμβατότητα τῶν δύο αὐτῶν τμημάτων μεταξύ των, μιᾶς καὶ οἱ φυσικές τους ἰδιότητες διαφέρουν τόσο πολύ, ποὺ τὰ καθιστοῦν ἀσύμβατα μεταξύ των. ῾Η λειτουργία τοῦ μέσου αὐτιοῦ στηρίζεται στὶς ἐλαστικὲς ἰδιότητες καὶ στὴ μόχλευσι τοῦ συστήματος "τυμπανικὴ μεμβράνη-σφύρα-ἄκμων-ἀναβολεύς", τὸ ὁποῖο συμπεριφέρεται πρὸς τὸν ἦχο μὲ τρόπο ἐνδιάμεσο τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ τοῦ ἔσω αὐτιοῦ. Μὲ τὴν καλὴ λειτουργία τοῦ συστήματος αὐτοῦ, ἐπιτυγχάνεται ἡ μεταφορὰ τοῦ ἤχου, τὸν ὁποῖον συνεκέντρωσε τὸ ἐξωτερικὸ αὐτί, ὥστε νὰ δονηθῇ ἡ περίλεμφος τοῦ ἔσω. ᾿Αντιθέτως, ὅταν τὸ σύστημα αὐτὸ δὲν ἀποδίδει κανονικὰ (πχ λόγῳ διακοπῆς, συμφύσεων, ἀγκυλώσεως, διατρήσεως κλπ), τότε προκύπτουν οἱ λεγόμενες βαρηκοΐες ἀγωγιμότητος. ῞Οταν ἡ μετατροπὴ τῆς ἠχητικῆς ἐνεργείας σὲ ἠλεκτρικὴ (ἀπὸ τὰ τριχωτὰ κύτταρα τοῦ κοχλία) διαταράσσεται, τότε προκύπτουν αἰσθητηριακὲς βαρηκοΐες. ῞Οταν ἐξ ἄλλου τὸ ἀκουστικὸ νεῦρο εἶναι διαταραγμένο (πχ ἐκφύλισις, ὄγκοι, πολλαπλῆ σκλήρυνσις κλπ), τότε προκύπτουν νευρικές βαρηκοϊες. Παλαιότερα, ποὺ τὰ ἐργαστηριακὰ μέσα ἦσαν πτωχά, οἱ αἰσθητηριακὲς καὶ οἱ νευρικὲς βαρηκοΐες δὲν μποροῦσαν νὰ διαχωρισθοῦν, καὶ ἐλέγοντο μαζὶ νευρο-αισθητήριες βαρηκοΐες. ᾿Αξίζει νὰ σημειωθῇ ἐδῶ ὅτι οἱ βλάβες τοῦ ἔσω ὠτὸς καὶ τοῦ νεύρου συνεπάγονται συνήθως, ἐκτὸς τῆς βαρηκοΐας, καὶ εἰσαγωγὴ ἠχητικῶν παραμορφώσεων (λόγῳ διαταραχῆς τῆς κωδικοποιήσεως ἢ/καὶ διαχύσεως τοῦ σήματος), ἀκόμη δὲ καὶ ἠχητικῶν παρασίτων, τὰ ὁποῖα ὀνομάζονται ἐμβοές. Οἱ βαρηκοΐες ἀγωγιμότητος, ἐνῷ δὲν εἰσάγουν οἱ ἴδιες παρασίτους ἤχους, ἐπιτρέπουν τὴν ἠυξημένη ἀντίληψι τοῦ κανονικοῦ βιολογικοῦ θορύβου τοῦ κοχλίου καὶ τοῦ νεύρου ὡς ἐμβοῆς, ἐπειδὴ μειώνουν τὸν λόγο σήματος πρὸς θόρυβον τοῦ συνολικοῦ συστήματος.

῾Η ἀνατομικὴ κατασκευὴ τοῦ ἔσω ὠτὸς σχηματικῶς
ΥΜΕΝΩΔΗΣ ΛΑΒΥΡΙΝΘΟΣ (Εγκαρσία Διατομή)
Περισσότερες λεπτομέρειες γιὰ τὸν Κοχλία
*
᾿Ισορροπία

Τὸ ὄργανο τῆς ἰσορροπίας εἶνε ὁ ὀπίσθιος λαβύρινθος (ὑμενώδης), ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖται ἀπὸ τὰ δύο κυστίδια (σφαιρικὸ καὶ ἐλλειπτικό, φέροντα ἐντός των τὰ δύο ὠτολιθοφόρα ὄργανα) καὶ τοὺς τρεῖς ἡμικυκλίους σωλῆνες, διατεταγμένους σὲ τρία κάθετα μεταξύ των ἐπίπεδα. ῾Ο ὀπίσθιος λαβύρινθος ἐξυπηρετεῖ, ὅπως ἤδη ἐλέχθη, τὴν ἰσορροπία τοῦ σώματος, στέλνοντας στὸ ΚΝΣ δύο εἰδῶν πληροφορίες:

  • Πληροφορίες για τὴ γραμμικὴ ἐπιτάχυνσι τῆς κεφαλῆς (διὰ τῶν ὠτολιθοφόρων ὀργάνων).
  • Πληροφορίες γιὰ τὴ γωνιακὴ ἐπιτάχυνσι τῆς κεφαλῆς (διὰ τῶν τριῶν ἡμικυκλίων σωλήνων).
Τὸ ΚΝΣ ἐπεξεργάζεται ταχύτατα τὶς πληροφορίες αὐτές, τὶς ὁλοκληρώνει μὲ ἄλλες πληροφορίες, ποὺ προέρχονται ἀπὸ τὴν περιφερική ὅρασι καὶ τὴν ἰδιοδεκτικὴ (ἐν τῷ βάθει) αἰσθητικότητα (ὑποκατηγορία τῆς ἀφής), καὶ ἀπαντᾷ διρθώνοντας κατάλλήλως τὴ στάσι καὶ τὴν κίνησι τοῦ σώματος. Γι' αὐτό, σὲ περίπτωσι ἀνεπαρκοῦς λειτουγίας τοῦ αἰθουσαίου συστήματος, ἔχομε καὶ διαταραχὲς τῆς ἰσορροπίας καὶ τῆς κινητικότητος. Οἱ δύο ὀπίσθιοι λαβύρινθοι  εἶνε τὰ κεντρικὰ ὄργανα τῆς ἰσορροπίας, καὶ συμπεριφέρονται ὡς ἕνα σύστημα. ᾿Ασυμφωνία τῶν πληροφοριῶν ποὺ προέρχονται ἀπὸ τοὺς λαβυρίνθους καὶ ἀπὸ τὰ ἄλλα δύο συστήματα παράγει φαινόμενα ὅπως ἡ κινήτωσις ναυτία τῶν ταξειδιωτῶν καὶ μία ἄλλη συνήθη ψευδαίσθησι, ὅτι κινείται π. χ. τὸ λιμάνι καὶ ὄχι τὸ πλοίο, στὸ ὁποῖο ἐπιβαίνομε.

῾Η παθοφυσιολογία τοῦ ἰλίγγου εἶνε, μὲ πολὺ ἁπλᾶ λόγια, περίπου ἡ ἑξῆς:

῾Ο λαβύρινθος (πρόσθιος καὶ ὀπίσθιος) περιέχει δύο ὑδατοειδῆ ὑγρά, μὲ μεγάλες διαφορὲς ἠλεκτρολυτικῆς συστάσεως μεταξύ των:

  • Τὴν ξω λέμφο ή περίλεμφο καὶ 
  • τὴν σω λέμφο ή ἐνδόλεμφο.
῾Η λειτουργία καὶ τῶν δύο εἶνε, ἀπὸ ἠλεκτροφυσιολογικῆς πλευρᾶς, σπουδαιοτάτη γιὰ τὴν ἐξασφάλισι τῶς αἰσθητηριακῶν προϋποθέσεων στὸν λαβύρινθο.

Ὁ λαβύρινθος παράγει τὶς πληροφορίες γιὰ τὴ γωνιακὴ ἐπιτάχυνσι ἐκμεταλλευόμενος τὴν κινητικὴ ἀδράνεια τῆς ἔσω λέμφου μέσα στοὺς ἡμικυκλίους σωλῆνες. ῍Αν ἡ αἰθουσαία βλάβη ἐνοχλῇ αὐτὸ τὸ τμῆμα, τότε τὸ κύριο σύμπτωμα θὰ εἶναι ὁ αὐτόματος περιστροφικὸς ἴλιγγος. ῍Αν ἐξ ἄλλου ἡ βλάβη ἐνοχλῇ τὰ ὠτολιθοφόρα ὄργανα, ποὺ εἶνε ὄργανα εὐαίσθητα στὴ γραμμικὴ ἐπιτάχυνσι, ἄρα καὶ στὴ βαρύτητα, τότε τὸ κύριο σύμπτωμα θὰ εἶναι ὁ γραμμικὸς ἴλιγγος, συνήθως τύπου ἀνελκυστῆρος, ἢ σπανιότερα, ἡ διαταραχὴ τῆς ἀντιλήψεως τῆς καθετότητος, δηλαδὴ ἡ ἀντίληψι τοῦ κόσμου σὰν νὰ εἶχε κλίση (τύπου πύργου τῆς Πίζας, ἀλλὰ στὸ σύνολο). Σὲ περιπτώσεις τέλος ὅπου, μετὰ ἀπὸ βλάβη τῶν ὠτολιθοφόρων ὀργάνων, μερικοὶ ὠτόλιθοι ἔχουν "ἀποικίσει" τὸ εἰδικὸ αἰσθητήριο τοῦ ὀπισθίου καθέτου ἡμικυκλίου σωλῆνος ἢ εὑρίσκονται ἐλεύθεροι μέσα σ' αὐτόν, τότε δημιουργεῖται ὁ λεγόμενος καλοήθης ἴλιγγος θέσεως, ὁ ὁποίος ἔχει βίαιο, περιστροφικὸ χαρακτῆρα καὶ ἐπέρχεται λίγο μετά τὴ λῆψι συγκεκριμένων θέσεων τῆς κεφαλῆς. Τοῦτο συμβαίνει διότι ό αἰσθητὴρ γωνιακῆς ἐπιταχύνσεως τοῦ ἡμικυκλίου σωλῆνος μετετράπη ἀπό τοὺς ὠτολίθους, ποὺ ἐγκατεστάθησαν πάνω του, σὲ αἰσθητήρα βαρύτητος. Ἐνῷ λοιπὸν ἡ βαρύτης ἐρεθίζει τώρα τὸν πρώην αἰσθητῆρα γωνιακῆς ἐπιταχύνσεως, οἱ συνδέσεις του μὲ τὸν ἐγκέφαλο συνεχίζουν νὰ ἀντιλαμβάνωνται τὴν πληροφορία ποὺ στέλνει, ὡς πληροφορία γωνιακῆς ἐπιταχύνσεως. Ἐπειδὴ ὅμως κάτι τέτοιο δὲν ἀνταποκρίνεται στὴν πραγματικότητα, ὁ ἀσθενὴς προβληματίζεται πάρα πολύ, διότι δὲν μπορεῖ νὰ πιστέψῃ στὶς αἰσθήσεις του, ἢ μᾶλλον δὲν ξέρει πιὰ τί ἀκριβῶς νὰ πιστέψῃ καὶ τί ὄχι. Μὲ λίγα λόγια, ὁ ἀσθενὴς εἶναι πεπεισμένος ὅτι στροβιλίζεται, καὶ μάλιστα βιαίως, ἐνῷ ἁπλῶς ἔχει πχ σκύψει νὰ δέσῃ τὰ κορδόνια του.

 
Συγκοινωνίες καὶ Χῶρος Σταθμεύσεως
***
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΣΕΛΙΣ
ΚΑΤΑΔΥΤΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ "MEDISUB"
ΦΩΝΙΑΤΡΙΚΗ

 

᾿Επικοινωνῆστε μαζί μας


Τηλέφωνα ἐπικοινωνίας

210-6502000, 697-444-2112

Δρ. ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ, ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΩΤΩΝ-ΡΙΝΟΣ-ΛΑΡΥΓΓΟΣ

ΧΡΗΣΙ ΤΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΤΩΝ ΣΕΛΙΔΩΝ ΑΥΤΩΝ ΜΕ ΣΚΟΠΟ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΙ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ, 
ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΙ ΤΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΤΗΣ ΠΗΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΣ