Δρ. Αἴας-Θεόδωρος Παπασταύρου


Ear᾿ΩτοNoseΡινοThroatΛαρυγγολογία
Χειρουργικὴ Κεφαλῆς & Τραχήλου

 
Ἀσκληπιὸς & Ὑγιεία
ΑΤΟΠΙΑ

(ΕΚΖΕΜΑ-ΡΙΝΙΤΙΣ-ΑΣΘΜΑ)

&

ΡΙΝΙΚΟΙ ΠΟΛΥΠΟΔΕΣ

Τί εἶναι τὸ φαινόμαινο τῆς ἀτοπίας;
Ἀτοπία εἶναι ἕνας κλινικὸς ὅρος, μὲ τὸν ὁποῖον περιγράφονται διάφορα σύνδρομα ὑπερευαισθησίας, ὅμοια στὴν ἐμφάνισι μὲ τὰ ἀλλεργικὰ σύνδρομα, μὲ τὴ διαφορὰ ὅτι στὰ ἀτοπικὰ σύνδρομα δὲν εἶναι προφανὴς καὶ εὐθεία ἡ αἰτιακὴ συσχέτισις μὲ ἀλλεργικὸ μηχανισμὸ (δηλαδὴ μηχανισμὸ στὸν ὁποῖον νὰ συμμετέχουν ἀνοσοσφαιρίνες τύπου Ε [IgE]). Ἀτοπικὲς κδηλώσεις ὑπάρχουν συνήθως ἀπὸ τὸ δέρμα (ἔκζεμα ἢ ἀτοπικὴ δερματῖτις) καὶ ἀπὸ τοὺς βλεννογόνους τοῦ ἀνωτέρου καὶ κατωτέρου ἀναπνευστικοῦ (ἀγγειοκινητικὴ ρινῖτις (μὲ ἢ χωρὶς πολύποδες), βρογχικὸ ἄσθμα).

 

Ποιὲς εἶναι οἱ ἐκδηλώσεις τῆς ἀτοπίας;

Ἐκδηλώσεις παρατηροῦνται ἀπὸ πολλὰ συστήματα:

      ΑΠΟ ΤΟ ΔΕΡΜΑ

  • Ἔκζεμα: Χαρακτηρίζεται ἀπὸ μικροφυσαλλιδῶδες ἐξάνθημα, κνησμὸ στὴν ὀξεία φᾶσι καὶ λειχεινοποίησι στὴ χρονία. Ἐμφανίζεται σὲ διάφορα σημεῖα, κυρίως ὅμως
  • στὰ μάγουλα
  • στὴν ἐκτατικὴ ἐπιφάνεια τῶν ἀγκώνων
  • τὴν καμπτικὴ ἐπιφάνεια τῶν γονάτων
  • πίσω ἀπὸ τὰ λοβία τῶν αὐτιῶν
  • στὶς θηλὲς τῶν μαστῶν
  • Νευροδερματῖτις: Θεωρεῖται ὅτι ἡ ὑπερευαισθησία εἶναι ψυχική. Χαρακτηρίζεται ἀπὸ συμμετρικὸ κνησμό. Τὸ ἐξάνθημα προέρχεται κυρίως ἀπὸ τὸν ξεσμό.

Παιδάκι μὲ ἔκζεμα

      ΑΠΟ ΤΗ ΜΥΤΗ

  • Χρονία ἁπλῆ ἀγγειοκινητικὴ ρινῖτις: Σχετίζεται μὲ ὑπερευαισθησία σὲ φυσικοὺς παράγοντες, πχ ὑγρασία, ἄσκησι, ψῦχος, ἰώσεις κλπ.  Ἂν στὶς ρινικὲς ἐκκρίσεις ἀνευρίσκωνται ἡωσινόφιλα, τὸτε χαρακτηρίζεται ἡωσινοφιλικὴ ρινῖτις. Οἱ δύο αὐτοὶ τῦποι ἔχουν τάσι ἐξελίξεως σὲ ρινίτιδα μὲ πολύποδες καὶ σὲ ἰδιοσυγκρασιακὸ βρογχικὸ ἄσθμα, ἐνῷ συνήθως προ- ἢ συνυπάρχει δερματικὸ ἔκζεμα.
  • Χρονία ἀγγειοκινητικὴ ρινῖτις μὲ παροξύνσεις: Θεωρεῖται ὅτι ἡ ὑπερευαισθησία εἶναι ψυχική.
  • Χρονία ἀγγειοκινητικὴ ρινῖτις μὲ πολύποδες: Ἡ ἀκραία ἔκφρασι τῆς ρινικῆς ἀτοπίας. ᾿Εκδηλώνεται κυρίως μὲ ἀπόφραξι τῆς ρινικῆς ἀναπνοῆς, σὲ βαθμὸ ἀνάλογο τοῦ μεγέθους τῶν πολυπόδων.

Διακρίνονται πολύποδες διὰ γυμνοῦ ὀφθαλμοῦ

 

      ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΒΡΟΓΧΟΥΣ

  • Χρόνιο βρογχικὸ ἄσθμα: Σχετίζεται μὲ ὑπερευαισθησία σὲ φυσικοὺς παράγοντες, πχ ὑγρασία, ἄσκησι, ψῦχος, ἰώσεις κλπ.
  • Χρόνιο βρογχικὸ ἄσθμα μὲ παροξύνσεις: Θεωρεῖται ὅτι ἡ ὑπερευαισθησία εἶναι ψυχική.

      ΓΕΝΙΚΕΥΜΕΝΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΙ

  • Σπανίως, τὸ ἀτοπικὸ σύνδρομο μπορεῖ νὰ γίνῃ ἀπειλητικὸ γιὰ τὴ ζωή, πχ μὲ τὴν εὐαισθησία στὴν ἀσπιρίνη, ποὺ ἐμφανίζεται στὸ σύνδρομο Widal.

Εἶναι σημαντικὸ νὰ κατανοηθῇ ὅτι ὅλα τὰ παραπάνω ἀνήκουν στὸ ἴδιο καὶ τὸ αὐτὸ νοσηρὸ πλαίσιο ὑπερευαισθησίας, καὶ δὲν ἀποτελοῦν ξεχωριστὲς κλινικοπαθολογικὲς ὀντότητες. Σὲ πολλοὺς ἀσθενεῖς συνυπάρχουν ταυτοχρόνως, σὲ ἄλλους ἐναλλάσσονται κατὰ περιόδους, ἐνῷ στοὺς λιγότερους ὑπάρχουν σταθερὰ ἐκδηλώσεις ἀπὸ ἕνα μόνο σύστημα ἢ ὄργανο.

Ποιά εἶναι τὰ αἴτια τῆς ἀτοπίας;

Σὲ ἀντίθεσι μὲ τὰ ἀλλεργικὰ σύνδρομα, ὅπου ἡ κληρονομικὴ προδιάθεσι δὲν εἶναι σαφής, παρατηρεῖται ἰσχυρὴ κληρονομικὴ συσχέτισι, καὶ μάλιστα μὲ τὸν ἐπικρατοῦντα αὐτοσωματικὸ τῦπο κληρονομικότητος, μὲ ἠλαττωμένη διεισδυτικότητα. Οἱ σχετικὲς μελέτες ἔδειξαν ὅτι τὸ γενετικὸ ὑπόστρωμα τῆς ἀτοπίας εἶναι παρὸν στὸ 100% τῶν παιδιῶν ποὺ ἔχουν ἕνα τοὐλάχιστον γονέα μὲ ἀτοπικὸ σύνδρομο. Στὸν γενικὸ πληθυσμό, ἐνῷ ἡ ἐπίπτωσις τῆς ἀτοπικῆς δερματίτιδος εἶναι 3% καὶ τῆς ἀτοπίας γενικῶς 7%, ὁ κίνδυνος διπλασιάζεται γιὰ κάθε συγγενῆ πρώτου βαθμοῦ, ποὺ παρουσιάζει κλινικὸ φαινότυπο κάποιας μορφῆς ἀτοπίας. Ἡ κληρονομικὴ συνιστῶσα τῆς ἀτοπίας προφανῶς σχετίζεται μὲ τὴ γενετικὴ κωδικοποίησι πρωτεϊνῶν ποὺ συμμετέχουν στὸν φυσιολογικὸ ἀνοσολογικὸ μηχανισμὸ (πχ τὸ σύστημα ἀντιγόνων HLA κλπ). Ἐμπλέκονται ὅμως μὲ πολύπλοκους μηχανισμοὺς καὶ περιβαλλοντικοὶ παράγοντες (φυσικοὶ καὶ χημικοί). Σύφωνα μὲ τὴ μελέτη Parcifal 2006, παιδιὰ ποὺ ἐλάμβαναν ἀντιβιοτικὰ μὲ πολὺ προσεκτικὸ καὶ περιωρισμένο τρόπο, ἐκδήλωσαν ἀτοπικὰ σύνδρομα πολὺ λιγότερο ἀπὸ τὴν ὁμάδα ἐλέγχου.

Παρά τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ γνωστὸς μηχανισμὸς τῆς ἀλλεργκῆς ἀντιδράσεως δὲν ἐμπλέκεται ἄμεσα μὲ τὴν ἀτοπία (δηλαδὴ: ἀτοπία καὶ ἀλλεργία εἶναι δύο κατὰ βάσιν διαφορετικὰ πράγματα), πρόσφατες ἔρευνες ἔδειξαν ὅτι στὴβλέννη ποὺ ἐπαλείφει τοὺς ἀναπνευστικοὺς βλεννογόνους λαμβάνουν χώραν ἀλλεργικοῦ τύπου ἀντιδράσεις πρὸς τοὺς μύκητες ποὺ ὑπάρχουν φυσιολογικὰ στὴν ἀτμόσφαιρα. Προϊόντα τῶν ἀντιδράσεων αὐτῶν, μὲ τὴν ἐπικουρικὴ συνέργεια καὶ ἄλλων ἐσωτερικῶν καὶ περιβαλλοντικῶν παραγόντων, προκαλοῦν στὴ συνέχεια τὴν ἀτοπικὴ ἀντίδρασι μέσα στοὺς ἱστούς. Αὐτὴ χαρακτηρίζεται ἀπὸ τὴν κινητοποίησι εἰδικῶν λευκοκυττάρων (ἑωσινοφίλων καὶ σιτευτικῶν μακροφάγων), καθὼς καὶ ἀπό τὴν παρουσία ἐρεθιστικῶν καὶ τοξικῶν γιὰ τοὺς ἱστοὺς χυμικῶν παραγόντων (κυττοκινῶν, ἐλαστάσης, ἐλευθέρων ριζῶν τοῦ ὀξυγόνου, λευκοτριενίων, αὐξητικῶν παραγόντων κλπ).

 




Candida albicans Aspergillus niger Aspergillus fumigatus Βρώσιμα μανιτάρια

 

Τί εἶναι οἱ ρινικοὶ πολύποδες;

Ο ρινικοὶ πολύποδες εἶναι οδηματώδεις περιοχὲς το ρινικοῦ βλεννογόνου. Ἔχουν τὴν τάσι νὰ μεγεθύνωνται καὶ νὰ καταλαμβάνουν τὸν διαθέσιμο χῶρο μέσα στὴ μύτη καὶ στὶς παραρρίνιες κοιλότητες. Σπουδαῖο παθογενετικὸ ρόλο γιὰ τὴ δημιουργία τους παίζουν οἱ ρινικὲς βλέννες, μέσα στὶς ὁποῖες λαμβάνουν χώραν σημαντικὰ φαινόμενα, ποὺ καταλήγουν στὴ δημιουργία πολυπόδων. Τὰ σημαντικότερα ἀπὸ αὐτὰ τὰ φαινόμενα εἶναι πιθανῶς ἡ ἀλλεργία στοὺς μύκητες καὶ ἡ παραγωγὴ ἐξωτοξινῶν ἀπὸ τὸν Χρυσίζοντα Σταφυλόκοκκο.

Χρυσίζων
σταφυλόκοκκος

 

Ὁ βλεννογόνος ἀντιδρᾷ μὲ τὴν παραγωγὴ πλειάδος χυμικῶν παραγόντων, οἱ ὁποῖοι εἶναι διαμεσολαβηταὶ τῆς φλεγμονῆς (κυττοκίνες, ἐλαστάση, ἐλεύθερες ρίζες τοῦ ὀξυγόνου, λευκοτριένια, αὐξητικοὶ παράγοντες κλπ). Ἡ δρᾶσι τῶν παραγόντων αὐτῶν ἐπὶ τοῦ βλεννογόνου εἶναι ἐρεθιστικὴ καὶ δημιουργεῖται ἄσηπτη φλεγμονή, δηλαδὴ ὑπερέκκρισι βλέννης, οἴδημα κλπ, μὲ ἀποτέλεσμα φαγοῦρα, φτάρνισμα, μπούκωμα, καταρροή, πολύποδες. Τὰ συχνότερα ἐπακόλουθα τῶν πολυπόδων εἶναι ἡ ρινικὴ ἀπόφραξι καὶ οἱ συχνὲς λοιμώξεις.

 

Ποιὰ εἶναι ἡ ἀντιμετώπισι τῶν ἀτοπικῶν καταστάσεων;

Ἡ ἀτοπία εἶναι, ὅπως εἴπαμε παραπάνω, φαινόμενο κληρονομήσιμο. Συνεπῶς δὲν διατίθεται, μέχρι αὐτὴ τὴ στιγμή, πλήρης καὶ ὁριστικὴ αἰτιολογικὴ θεραπεία, καὶ τὰ συμπτώματα ἔχουν τὴν τάσι νὰ ὑποτροπιάζουν. Διατίθενται ὅμως θεραπεῖες ποὺ ἀντιμετωπίζουν ἀρκετὰ ἱκανοποιητικὰ τοὺς νοσηροὺς μηχανισμούς.

Κεντρικὴ θέσι κατέχουν τὰ κορτικοστεροειδῆ, τὰ ὁποῖα ἀπευθύνονται στὴ φλεγμονώδη ἀντίδρασι τῶν ἱστῶν καὶ στὸ οἴδημα. Ἡ ἀνταπόκρισι τῶν δερματοπαθειῶν, τῶν ρινικῶν πολυπόδων καὶ τοῦ ἄσθματος εἶναι συνήθως θεαματική.

Τὸ πρόβλημα μὲ τὰ κορτικοστεροειδῆ ἐμφανίζεται στὶς πιό ἀνθεκτικὲς καταστάσεις, ὁπότε ἐρχόμαστε ἀντιμέτωποι μὲ τὶς ποικίλες καὶ σοβαρὲς παρενέργειές των, ἰδίως στὶς περιπτώσεις ἄσθματος καί, λιγότερο, ρινικῶν πολυπόδων. Ἡ πρακτική μας ἐδῶ εἶναι συνήθως ἡ ἐφαρμογὴ θεραπευτικῶν σχημάτων κορτικοστεροειδῶν μὲ διαλείματα, καθὼς καὶ ἡ χορήγησις παρ' ἡμέραν. Ἐπειδὴ τὰ κορτικοειδῆ διατίθενται καὶ σὲ φαρμακοτεχνικὲς μορφὲς μὲ δυσαπορρόφητη δραστικὴ οὐσία γιὰ τοπικὴ ἐφαρμογή, ἐνδιαφερόμεθα πολὺ γιὰ τὴν ἐξασφάλισι συνθηκῶν ποὺ θὰ ἐπιτρέψουν τὴν ἐφαρμογὴ τέτοιων σκευασμάτων μὲ χαμηλὲς παρενέργειες. Παραδείγματος χάριν, ὅταν ὑπάρχουν μεγάλοι ρινικοὶ πολύποδες δὲν εἶναι ἀποτελεσματικὴ ἡ ἀγωγὴ μὲ τοπικὰ στεροειδῆ. Μετά τὴν ἐπιτυχῆ ἐνδοσκοπικὴ ἐπέμβασι ὅμως, εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσῃ τὸ τοπικὸ σκεύασμα στὰ σημεῖα ἀπ' ὅπου φύονται οἱ πολύποδες, καὶ νὰ κρατηθῇ ὁ ἀσθενὴς χωρὶς ὑποτροπές, ἀκόμη καὶ γιὰ πολὺ μεγάλα χρονικὰ διαστήματα.

Τὰ ἀντιβιοτικὰ ἔχουν θέσι ὅταν ὑπάρχει ἐπιμόλυνσις μὲ μικρόβια. Λόγῳ τῆς διαταράξεως τῆς τοπικῆς ἱστικῆς ἀμύνης στοὺς ἀτοπικοὺς ἀσθενεῖς, εἶναι ἀρκετὰ συχνὴ ἡ ἐπιμόλυνσις καί τοῦ ἐκζέματος, καί τῶν ρινικῶν καὶ παραρρινίων κοιλοτήτων, καί τῶν βρόγχων, προφανῶς μὲ ἐπιδείνωσι τῶν συμπτωμάτων. Ἀληθεύει ὅμως καὶ τὸ ἀντίστροφο: Ὑπάρχουν σήμερα ἀποδείξεις ὅτι οἱ σταφυλοκοκκικὲς ἐντεροτοξίνες (ἐξωτοξίνες) δροῦν ὡς πρώϊμος ἀποδιοργανωτὴς τῆς τοπικῆς χυμικῆς ἰσορροπίας τοῦ βλεννοτόνου τῆς μύτης, μὲ ἀποτέλεσμα τὴν παραγωγὴ κυτταροκινῶν κλπ διαμεσολαβητῶν τῆς φλεγμονῆς, ὥστε τελικῶς νὰ ἀναπτύσσωνται πολύποδες. Ἐξ αὐτοῦ τοῦ λόγου, φαίνεται νὰ ἔχουν θέσι στὴ θεραπεία τῆς ἀτοπικῆς ρινίτιδος τοπικὰ διαλύματα ἀντισταφυλοκοκκικῶν, δὲν ὑπάρχει ὅμως γενικῶς παραδεκτὸ πρωτόκολλο αὐτοῦ τοῦ εἴδους. Μία εἰδικὴ κατηγορία ἀντιβιοτικῶν, τὰ ἀντιμυκητιασικά, ἔχουν ἐφαρμογὴ στὶς περιπτώσεις ἀτοπίας μὲ πολύποδες, λόγῳ τοῦ παθογενετικοῦ ρόλου τῶν μυκήτων, ὅπως προαναφέραμε. Ἡ χρῆσι τους ὅμως πρέπει νὰ εἶναι φειδωλὴ καὶ πολὺ προσεκτικὴ, λόγῳ τῶν παρενεργειῶν ποὺ συνοδεύουν τὴ χρῆσι τους, ἀλλὰ καὶ διότι δὲν εἶναι κατάλληλα γιὰ ὅλες τὶς περιπτώσεις. Μέχρι στιγμῆς, δὲν ἔχει παρασκευασθῆ ἱκανοποιητικὸ τοπικὸ ἀντιμυκητιασικὸ σκεύασμα.

Τὰ ἀντιλευκοτριενικὰ φάρμακα ἀνταγωνίζονται τὰ λευκοτριένια, δηλαδὴ μία ἀπὸ τὶς κατηγορίες διαμεσολαβητῶν τῆς φλεγμονῆς. Ἡ χρῆσι τους εἶναι ἀρκετὰ διαδεδομένη ἀναφορικῶς μὲ τὸ ἄσθμα, καὶ λιγότερο μὲ τὴ ρινοπαραρρινικὴ πολυποδίασι. Ἀναμένεται νὰ αὐξηθῇ ἡ χρῆσι τους στὸ μέλλον. Διακρίνονται σὲ ἀναστολεῖς τῆς συνθέσεως καὶ σὲ ἀνταγωνιστὰς τῆς δράσεως τῶν λευκοτριενίων.

Ἄλλα φάρμακα ποὺ χρησιμοποιοῦνται ἐρευνητικὰ ἢ περιωρισμένα εἶναι τὸ διουρητικὸ φουροσεμίδη, τὰ μακρολίδια γιὰ τὴν ἀντιφλεγμονώδη καὶ ἀνοσοτροποποιητική τους δρᾶσι, τὸ μονοκλονικὸ ἀντίσωμα ρεσλιζουμάμπη κατὰ τῆς ἰντερλευκίνης 5, κλπ.

Σὲ ὅλες ἀνεξαιρέτως τὶς περιπτώσεις ἀτοπικῆς ρινοκολπίτιδος, μὲ ἢ χωρὶς πολύποδες, ἐνδείκνυνται ἀπολύτως οἱ συχνὲς ρινοπλύσεις μὲ ἐλαφρῶς ὑπέρτονα διαλύματα μαγειρικοῦ ἅλατος μαγειρικῆς σόδας, διότι ἔχει μεγάλη σημασία ἡ ἀπομάκρυνσις τῆς βλέννης (καὶ ὅσων αὐτὴ περιέχει) ἀπὸ τὸ ἐσωτερικὸ περιβάλλον τῶν ρινικῶν καὶ παραρρινίων κοιλοτήτων.

 

ΘΕΜΑΤΑ ΩΡΛ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ (βρίσκεσθε ἐδῶ)
Ρινίτιδες

Ἀτοπία (ἔκζεμα-ρινικοὶ πολύποδες-ἄσθμα) 
Παραρρινοκολπῖτις

Μυκητιασικὴ παραρρινοκολπῖτις

Εὐσταχιανὴ Σάλπιγγα

Συγκοινωνίες καὶ Χῶρος Σταθμεύσεως
***
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΣΕΛΙΣ
ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΝ ΑΚΟΟΛΟΓΙΑΣ-ΝΕΥΡΟΩΤΟΛΟΓΙΑΣ
ΚΑΤΑΔΥΤΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ "MEDISUB"
ΦΩΝΙΑΤΡΙΚΗ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ - ΝΕΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ

᾿Επικοινωνῆστε μαζί μας
 
210-6502000,  697-444-2112

Εργαστήριον ΛΑΒΥΡΙΝΘΟΣ MEDISUB-Ελλ. Ινστιτούτο Προληπτικής Καταδυτικής Ιατρικής ΦΩΝΙΑΤΡΙΚΗ Πρόγραμμα δράσεως Αττική 2000+

Δρ. ΑΙΑΣ-ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ, ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΩΤΩΝ-ΡΙΝΟΣ-ΛΑΡΥΓΓΟΣ

ΧΡΗΣΙ ΤΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΤΩΝ ΣΕΛΙΔΩΝ ΑΥΤΩΝ ΜΕ ΣΚΟΠΟ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΙ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ,
ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΙ ΤΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΤΗΣ ΠΗΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΣ
1