Δρ. Αἴας-Θεόδωρος Παπασταύρου
Ear᾿ΩτοNose῾ΡινοThroatΛαρυγγολογία
Χειρουργικὴ Κεφαλῆς & Τραχήλου

ΝΟΣΟΚΟΜΕΙA:  ΙΑΣΩ GENERAL, Μεσογείων 264, Χολαργός   &    MEDITERRANEO, Ἠλείας 8-12, Γλυφάδα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΝ  ΜΕΛΕΤΗΣ  ΥΠΝΟΥ



ΡΟΧΑΛΗΤΟ

&

ΥΠΝΟ-ΑΠΝΟΪΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ

Κατὰ τὴ διάρκεια τοῦ ὕπνου παρατηρεῖται σὲ πολλοὺς ἀνθρώπους κάθε ἡλικίας τὸ φαινόμενο τῆς θορβώδους ἀναπνοῆς. Μερικὲς φορὲς πρόκειται γιὰ θόρυβο ἀπὸ ἀνακίνησι ἐκκρίσεων μέσα στὴ μύτη. Αὐτὸ τὸ «ρουθούνισμα» συνήθως ἀφορᾷ σὲ παιδάκια, καὶ ἡ σημασία του εἶναι μᾶλλον περιωρισμένη: Ἐκκρίσεις ποὺ μαζεύονται, ὅταν ὑπάρχῃ ὑπερτροφία ἀδενοειδῶν ἐκβλαστήσεων, τὰ γνωστὰ σὲ ὅλους "κρεατάκια", ἀνακινοῦνται καὶ θορυβοῦν. Πρέπει νὰ διαχωρίζεται ἀπὸ τὸ ροχαλητό, ἡ σημασία τοῦ ὁποίου μπορεῖ νὰ εἶναι μεγάλη.

Στὴν ἱστοσελίδα αὐτὴ θὰ βρῆτε ἀπαντήσεις στὰ ἀκόλουθα ἐρωτήματα:

Τί εἶναι ροχαλητό;

Μερικὰ δεδομένα γιὰ τὸ θέμα

 Ποιοί παράγοντες προδιαθέτουν γιὰ ροχαλητό;

 Πότε ἔχει παθολογικὴ σημασία τὸ ροχαλητό;

 Τί σημαίνει ὑπνικὴ ἄπνοια;

Τί σημαίνει Ὑπνοαπνοϊκὸ Σύνδρομο; Εἶναι τὸ ἴδιο μὲ τὶς ἄπνοιες;

 Τί σημαίνει Σύνδρομο Ηὐξημένης Ἀντιστάσεως τοῦ Ἀεραγωγοῦ

Ποιά εἶναι τὰ χαρακτηριστικὰ τοῦ νοσηροῦ ροχαλητοῦ;

Ποιά εἶναι τὰ ἀποτελέσματα τοῦ νοσηροῦ ροχαλητοῦ;

Ὑπάρχουν ἄλλα νοσηρὰ φαινόμενα ποὺ σχετίζονται μὲ τὸ ὑπνοαπνοϊκὸ σύνδρομο;

 Πῶς γίνεται ἡ διάγνωσι;

 Πῶς ἀντιμετωπίζεται τὸ ροχαλητό;

Τί εἶναι ὁ ἀναπνευστήρας CPAP;

 Ποιές εἶναι οἱ κύριες θεραπευτικὲς γραμμές, ποὺ ἐφαρμόζονται σήμερα;

Ἀνακεφαλαίωσι θεραπευτικῶν γραμμῶν

 

Τί εἶναι ροχαλητό;

Ροχαλητὸ λέγεται ἡ παραγωγὴ ἀναπνευστικοῦ θορύβου κατὰ τὸν ὕπνο, προερχομένου ἀπὸ κραδασμοὺς τῶν φαρυγγικῶν τοιχωμάτων. Ὁ χαρακτηρισμὸς τοῦ ροχαλητοῦ ὡς διαταραχῆς εἶναι κατ' ἀρχὴν ἐσφαλμένος, μιᾶς καὶ οἱ περισσότεροι ὑγιεῖς ἄνθρωποι ροχαλίζουν κάποιες νύχτες, σὲ κάποια φᾶσι τοῦ ὕπνου, ἰδίως ὅταν εἶναι πολὺ κουρασμένοι. Τὸ 30% περίπου τοῦ γενικοῦ πληθυσμοῦ ροχαλίζει κάθε φορὰ πού κοιμᾶται. Τὸ 80% ροχαλίζει μόνο περιστασιακά. Τὸ ροχαλητὸ συμβαίνει ἁπλᾶ διότι ὁ μυϊκὸς τόνος χαλαρώνει κατὰ τὸν ὕπνο, ὁπότε ἡ διέλευσι ἀέρος μέσα ἀπὸ στενὰ περάσματα μὲ μαλακὰ τοιχώματα μπορεῖ, ὑπὸ προϋποθέσεις, νὰ προκαλέσῃ δόνησι τῶν τοιχωμάτων, μὲ ἀποτέλεσμα τὸν γνωστὸ «μελωδικὸ» ἦχο. Κατὰ τὴν ἐγρήγορσι δὲν παράγεται ροχαλητό, ἀκόμη κι ἂν ὑπάρχουν προϋποθέσεις, διότι τὰ φαρυγγικὰ τοιχώματα ἔχουν τὸν φυσιολογικό τους μυϊκὸ τόνο, ποὺ δὲν ἐπιτρέπει τὴ χαρακτηριστικὴ δόνησι.

Μερικὰ δεδομένα γιὰ τὸ θέμα

-Οἱ ἐνήλικες χρειάζονται περὶ τὶς 7 μὲ 8 ὧρες ὕπνου καλῆς ποιότητος κάθε νύκτα. Περίπου 6% εἶναι καλὰ μὲ λιγότερες ἀπὸ 5 ὧρες.

-Περὶ τὶς 900000 κάτοικοι τῆς Ἑλλάδος πάσχουν ἀπὸ νοσηρὸ ροχαλητό, ἐκ τῶν ὁποίων περὶ τὶς 500000 εἶναι ἀδιάγνωστοι (στοιχεῖα ἐξ ἀναγωγῆς ἀπὸ Εὐρωπαϊκὲς καὶ Ἀμερικανικὲς μελέτες).

-Ὁ ὕπνος τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, ἐφ’ ὅσον δὲν ἀντιμετωπίζουν τὸ πρόβλημά τους, διαταράσσεται ἑκατοντάδες φορὲς κάθε νύκτα. Ἡ ἰδιόμορφη αὐτὴ ἀϋπνία τοὺς προκαλεῖ ἡμερησία κόπωσι, ὑπνηλία καὶ εὐερεθιστότητα.

-Τὸ νοσηρὸ ροχαλητὸ αὐξάνει τὴν πιθανότητα γιὰ ὑπέρτασι, καρδιακὰ νοσήματα, ἀγγειακὰ ἐγκεφαλικὰ ἐπεισόδια (4πλάσια), διαβήτη τύπου 2, στυτικὲς διαταραχές, κατάθλιψι, ἐργατικὰ καὶ τροχαῖα ἀτυχήματα.

-Τὸ νοσηρὸ ροχαλητὸ αὐξάνει τὴν πιθανότητα γιὰ σοβαρὲς ἐπιπλοκὲς στὴ γενικὴ χειρουργικὴ τρεῖς φορές. Οἱ μή θεραπευόμενοι ἀσθενεῖς χρησιμοποιοῦν διπλάσιους ἰατρικοὺς πόρους ἀπὸ τὸν γενικὸ πληθυσμό.

-Συνολικά, τὸ νοσηρὸ ροχαλητὸ μειώνει τὸ προσδόκιμο ζωῆς κατὰ 5-10 χρόνια.

-Ἡ θεραπευτικὴ ἀντιμετώπισι τοῦ νοσηροῦ ροχαλητοῦ μπορεῖ νὰ ἀναστρέψῃ τὰ παραπάνω προβλήματα ὑγιείας.

-Ἡ ἀντιμετώπισι τοῦ νοσηροῦ ροχαλητοῦ βελτιώνει τὸν σακχαρώδη διαβήτη (ὅταν ὑπάρχῃ) καὶ ἀναστρέφει τὴν πιθανότητα τῶν ἄλλων ἐπιπλοκῶν.

-Οἱ συνηθέστεροι τρόποι ἀντιμετωπίσεως τοῦ νοσηροῦ ροχαλητοῦ εἶναι ἡ ἐφαρμογὴ ἀναπνευστῆρος CPAP κατὰ τὸν ὕπνο, διάφορες χειρουργικὲς ἐπεμβάσεις καὶ ἡ ἐφαρμογὴ ὀδοντικῶν προθέσεων.

 Ποιοί παράγοντες προδιαθέτουν γιὰ ροχαλητό;

 Οἱ προδιαθεσικοὶ παράγοντες εἶναι πολλοὶ καὶ ποικίλοι. Θὰ ἀναφερθοῦμε στοὺς σπουδαιοτέρους.

-Ἡ ἡλικία. Μετά τὰ 50 ροχαλίζουν πολύ περισσότεροι, ἀπ’ ὅτι πρὶν απ’ τὰ 50. Μετά τὰ 65 ροχαλίζει πάνω ἀπὸ τὸ 50% τοῦ πληθυσμοῦ περίπου.

-Τὸ φῦλο. Οἱ ἄνδρες (36.5%) ροχαλίζουν 2 περίπου φορὲς συχνότερα απὸ τὶς γυναῖκες (18.9%).

-Παράγοντες ποὺ προκαλοῦν χαλάρωσι τοῦ μυϊκοῦ τόνου. Ὁ μυϊκὸς τόνος ρυθμίζεται ἀπὸ τὸ κεντρικὸ νευρικὸ σύστημα, καὶ ὑπάρχει σαφὴς ἰδιοσυγκρασιακὴ προδιάθεσι σὲ ὡρισμένους ἀνθρώπους στὸ θέμα αὐτό. Ἡ μεγάλη κόπωσι προκαλεῖ φυσιολογικὰ μεγαλύτερη χαλάρωσι. Ἡ κατανάλωσι οἰνοπνεύματος καὶ ἠρεμιστικῶν φαρμάκων εἶναι πολὺ σημαντικὸς παράγων.

-Ἡ στάσι τοῦ σώματος. Στὴν ὑπτία θέσι ἡ γλῶσσα τείνει νὰ πέφτῃ πρὸς τὰ πίσω καὶ νὰ στενεύῃ ἢ νὰ φράσσῃ τὸν φάρυγγα.

-Ὁ σωματότυπος. Ὁ πυκνικὸς τῦπος σώματος (εὐρὺς σκελετὸς μὲ μεγάλη μυϊκὴ μᾶζα, κοιλιά, ἰσχυρὰ ἄκρα καὶ κοντὸ λαιμό) προδιαθέτει πολὺ περισσότερο ἀπὸ τὸν ἀθλητικὸ ἢ τὸν λεπτοφυῆ σωματότυπο. Εὔκολα μετρήσιμη εἶναι ἡ περίμετρος τοῦ λαιμοῦ (ΦΤ Ἄνδρες <43 ἑκ., Γυναῖκες < 41 ἑκ.)

-Τὸ μεγάλο σωματικὸ βάρος (BMI>35) καὶ ἄλλα μεταβολικὰ αἴτια (πχ ὑποθυρεοειδισμός). Συνδέεται ἄμεσα μὲ τὸ πάχος τῶν τοιχωμάτων τοῦ φάρυγγος καὶ μὲ τὸ ἀναπνευστικὸ ἔργο, λόγῳ τοῦ βάρους τοῦ κοιλιακοῦ τοιχώματος, τὸ ὁποῖο πρέπει νὰ μετακινῇται σὲ κάθε εἰσπνοή. Παρὰ ταῦτα ὑπάρχουν ἄτομα μὲ φυσιολογικὸ βάρος ποὺ ροχαλίζουν νοσηρά.

Μήπως εἶστε ὑπέρβαρος; Ὑπολογίστε τὸ δικό σας ΒΜΙ.

-Ἡ κύησις αὐξάνει τὴν πιθανότητα ροχαλητοῦ κατὰ 3.5 φορές, μὲ ἀντιστρεπτὸ τρόπο. Οἱ λόγοι εἶναι μικτοί, καὶ προκύπτουν ἀπὸ συνδυασμὸ τῶν ἀνωτέρω.

-Ἀνατομικοὶ παράγοντες. Ἀναλύονται σὲ παράγοντες ποὺ ἐπηρεάζουν ἀρνητικὰ τὴ ρινικὴ ἀναπνοή (σκολίωσι διαφράγματος, ἀνεπάρκεια τοῦ ρινικοῦ προδόμου, ὑπερτροφικὲς κόγχες ἢ κρεατάκια, ρινικοὶ πολύποδες, ἀλλεργία, λοιμώξεις κλπ), πληθωρικότητα τῶν ἱστῶν τοῦ φάρυγγος (ὑπερτροφικὲς ἀμυγδαλές, παχειὰ καὶ μακρυὰ μαλθακὴ ὑπερῴα, μεγάλη σταφυλή, χονδρὰ τοιχώματα τοῦ φάρυγγος κλπ), ἰδιομορφίες στὴν κατασκευὴ τῆς εἰσόδου τοῦ λάρυγγος (πεπλατυσμένος ὑποφάρυγγας, μεγάλη καὶ μαλακὴ ἐπιγλωττίδα κλπ), τὸ σχετικὸ μέγεθος τῆς γλώσσας σὲ σχέσι μὲ τὸ στόμα (μεγάλη γλῶσσα, μικρὴ κάτω γνάθος κλπ), ὑπερβολικὰ χαμηλὴ θέσι τοῦ λάρυγγος σὲ σχέσι μὲ τὴ βάσι τοῦ κρανίου, ἰδιομορφίες σὲ ἄλλες κεφαλομετρικὲς σχέσεις τοῦ σπλαχνικοῦ κρανίου κλπ.

-Κληρονομικότης. Οἱ περισσότεροι ἀπὸ τοὺς παράγοντες ποὺ ἀναφέρθηκαν εἶναι κληρονομήσιμοι, μὲ ἄλλοτε ἄλλο τρόπο.

Συνήθως συνυπάρχουν πολλαπλοῖ ἀνατομικοὶ παράγοντες μαζὶ μὲ ἄλλους: Πχ  Ἄνδρας 60 ἐτῶν μὲ πυκνικὸ σωματότυπο, πολύποδες ρινός, παχυσαρκία καὶ χαμηλὴ θέσι λάρυγγος, ποὺ πίνει 2 ποτήρια οὐΐσκυ κάθε βράδυ. Μερικοὶ ἀπὸ τοὺς παράγοντες κινδύνου μπορεῖ νὰ ἐκτιμηθοῦν πχ μὲ τὸν μορφομετρικὸ δείκτη Stanford, ὁ ὁποῖος συνεκτιμᾷ τὴ μορφομετρία τῆς ἄνω καὶ κάτω γνάθου, τὸν δείκτη μάζης σώματος καὶ τὴν περίμετρο τοῦ λαιμοῦ.  Ἀπ’ ὅλους τοὺς παράγοντες, τὰ ἐμπόδια τῆς ρινικῆς ἀναπνοῆς παίζουν στρατηγικὸ ρόλο, διότι ἡ παραμονή τους ἐμποδίζει κάθε εἴδους θεραπευτικὴ ἀντιμετώπισι, ἐνῷ ἐξ ἄλλου εἶναι τὰ εὐκολότερα στὴ διόρθωσι.

 Πότε ἔχει παθολογικὴ σημασία τὸ ροχαλητό;

 Παθολογικὴ σημασία ἀποκτᾷ τὸ ροχαλητό, ὅταν ἔχῃ ἀρνητικὲς συνέπειες στὴν ὑγιεία τοῦ ἀτόμου. Γενικῶς, νοσηρὸ ροχαλητὸ θεωρεῖται αὐτὸ ποὺ συνοδεύεται ἀπὸ ἄπνοιες. Παρὰ ταῦτα, ὑπάρχουν περιπτώσεις χωρὶς ἄπνοιες, ποὺ παρουσιάζουν νοσηρὴ συμπτωματολογία. Τὸ νοσηρὸ ροχαλητὸ διακρίνεται ἀπὸ τὸ φυσιολογικὸ μέσῳ τῶν χαρακτηριστικῶν του, ἀλλὰ κυρίως μέσῳ τῶν ἀποτελεσμάτων του στὴν ὑγιεία τοῦ ἀτόμου.

 Τί σημαίνει ὑπνικὴ ἄπνοια;

 Ὡς (σημαντικὴ) ὑπνικὴ ἄπνοια χαρακτηρίζεται κάθε διακοπὴ τοῦ ἀναπνευστικοῦ κύκλου γιὰ περισσότερο ἀπὸ 10 δευτερόλεπτα. Ἄπνοια συμβαίνει ὅταν τὰ φαρυγγικὰ τοιχώματα συμπέσουν, καὶ αποφραχθῆ τελείως ἡ ἀναπνοή, σὲ ἀντίθεσι μὲ τὸ ἁπλὸ ροχαλητό, ὅπου ἡ ἀπόφραξι τοῦ ἀεραγωγοῦ εἶναι μερική. ῾Ο ἀριθμὸς τῶν ἀπνοιῶν  ἀνὰ ὥρα ὕπνου λέγεται ἀπνοϊκὸς δείκτης, καὶ ἀποτελεῖ ἕνα μέτρο τῆς βαρύτητος τοῦ ὑπνοαπνοϊκοῦ συνδρόμου. Δείκτης μικρότερος τοῦ 5 γίνεται δεκτὸς κατὰ σύμβασιν ὡς φυσιολογικός. Ἄλλα κριτήρια βαρύτητος τοῦ ὑπνοαπνοϊκοῦ συνδρόμου εἶναι ὁ βαθμὸς τοῦ ἀποκορεσμοῦ τῆς αἱμοσφαιρίνης σὲ ὀξυγόνο, τὸ ποσοστὸ τοῦ χρόνου κατὰ τὸν ὁποῖον παραμένει ἀποκορεσμένη ἡ αἱμοσφαιρίνη, καὶ φυσικὰ ἡ βαρύτης τῶν συμπτωμάτων τοῦ ἀσθενοῦς. Συναφὴς μὲ τὴν ἔννοια τῆς ἄπνοιας εἶναι καὶ ἡ ὑπόπνοια, ἡ πρακτικὴ σημασία τῆς ὁποίας εἶναι ἴδια μὲ τῆς ἄπνοιας. Μεγάλη διαγνωστικὴ σημασία ἔχει ἡ διάκρισι τῶν ἀπνοιῶν σὲ κεντρικοῦ τύπου καὶ ἀποφρακτικοῦ τύπου. Οἱ ἄπνοιες κεντρικοῦ τύπου εἶναι ἀποτέλεσμα δυσλειτουργίας τοῦ ἀναπνευστικοῦ κέντρου, ἐνῷ οἱ ἀποφρακτικοῦ τύπου ὀφείλονται σὲ σύμπτωσι καὶ ἀπόφραξι τοῦ ἀεραγωγοῦ τοῦ φάρυγγος/λάρυγγος. Συχνὰ οἱ δύο αὐτοὶ τύποι συνυπάρχουν.

 Τί σημαίνει ὑπνοαπνοϊκὸ σύνδρομο; Εἶναι τὸ ἴδιο μὲ τὶς ἄπνοιες;

 Μερικὲς φορές, ἐνῷ εἶναι σίγουρο ὅτι ὑπάρχει βαρὺ ροχαλητὸ μὲ ἄπνοιες, ὁ ἀσθενὴς δὲν παρουσιάζει συμπτώματα (βλ. κατωτέρω, «Ἀποτελέσματα τοῦ νοσηροῦ ροχαλητοῦ»). Αὐτὸ παρατηρεῖται κυρίως, ἀλλὰ ὄχι μόνο, σὲ ὑπερήλικες ἀσθενεῖς. Μιλᾶμε γιὰ ὑπνοαπνοϊκὸ σύνδρομο μόνο ὅταν ὑπάρχουν συμπτώματα, ὡς ἀποτέλεσμα τοῦ ροχαλητοῦ καὶ τῶν ἀπνοιῶν. Στὶς περιπτώσεις μὲ ἁπλὸ βαρὺ ροχαλητό, ἢ ἀκόμη καὶ μὲ ἄπνοιες, χωρὶς ὅμως συμπτώματα καὶ χωρὶς ἀποκορεσμὸ τῆς αἱμοσφαιρίνης, μιλᾶμε γιὰ τὸ Σύνδρομο Ηὐξημένης Ἀντιστάσεως τοῦ Ἀεραγωγοῦ. Εἶναι ἀθῶο σύνδρομο, ἀλλὰ χρειάζεται παρακολούθησι, διότι μπορεῖ ὁποιαδήποτε στιγμὴ νὰ μεταπέσῃ σὲ ὑπνοαπνοϊκὸ σύνδρομο, ὁπότε θὰ χρειάζεται ἀντιμετώπισι. Στὸ ὑπνοαπνοϊκὸ σύνδρομο δὲν εἶναι ἀσυνήθιστο, γιὰ παράδειγμα, νὰ διακόπτεται ἡ τροφοδοσία τοῦ ἀσθενοῦς μὲ ἀέρα γιὰ 20 δευτερόλεπτα κάθε λεπτό!!! Εἶναι περίπου σὰν νὰ στραγγαλίζεται κάποιος μὲ δόσεις, ἢ σὰν νὰ περνάῃ τὸ 1/3 τοῦ χρόνου ποὺ κοιμᾶται σὲ ἐλεύθερη κατάδυσι...

 Ποιά εἶναι τὰ χαρακτηριστικὰ τοῦ νοσηροῦ ροχαλητοῦ (μέ, ἢ χωρὶς ἄπνοιες);

 -Εἶναι περισσότερο συνεχὲς παρὰ εὐκαιριακό.

-Εἶναι δυνατὸ καὶ ἐνοχλητικ γιὰ τοὺς ἄλλους. Ἐνίοτε ἀκούγεται καὶ στὰ διπλανὰ διαμερίσματα.

-Ὁ ἦχος εἶναι πιὸ τραχὺς καὶ μὲ ἐκπνευστικὸ ρόγχο, σὲ ἀντίθεσι μὲ τὸν ὀμαλό, στρωτό, χωρὶς διακοπὲς ἦχο τοῦ ἀθώου ροχαλητοῦ.

- Ὁ ὕπνος εἶναι μᾶλλον κατακερματισμένος, παρὰ ἀδιατάρακτος καὶ χορταστικός.

-Ἐμφανίζεται σὲ περισσότερες στάσεις ὕπνου, καὶ ὄχι μόνο ὑπτίως.

- Ὅταν ὑπάρχουν ἄπνοιες, τὸ ροχαλητὸ παρουσιάζει διακοπὲς ποικίλης διαρκείας. Ὁ ἀναπνευστικὸς κύκλος ξανρχίζει βιαίως, μετὰ ἀπὸ μερικὴ ἀφύπνισι καὶ ἀλλαγὴ στάσεως τοῦ ἀσθενοῦς.

 Ποιά εἶναι τὰ ἀποτελέσματα τοῦ νοσηροῦ ροχαλητοῦ;

 -Κόπωσι καὶ ὑπνηλία κατὰ τὴ διάρκεια τῆς ἡμέρας.

-Σύντομα «ὑπνάκια» κατὰ τὴ διάρκεια τῆς ἡμέρας.

-Ἀνήσυχος ὕπνος.

-Μυϊκὴ ὑπερτονία.

-Πρωινὸς πονοκέφαλος.

-Ὑπέρτασι (κυρίως πρωινή), ἀρχικῶς πνευμονική, κατόπιν καί συστηματική.

-Εὐερεθιστότης καὶ διάφορα ψυχολογικὰ προβλήματα, (πχ κατάθλιψι, ἐκκρηκτικὸς θυμός, βουλιμία, ἀνάγκη γιὰ διεγερτικὲς καὶ ἐθιστικὲς οὐσίες, ἀπώλεια μνήμης κλπ).

-Κακὴ ἀπόδοσι ἢ/καὶ προβλήματα συμπεριφορᾶς στὸ σχολεῖο.

-Στυτικὴ δυσλειτουργία στοὺς ἄνδρες.

  Ὁ ὕπνος ἀρχίζει πολὺ εὔκολα καὶ σύντομα διακόπτεται ἀπότομα ἀπὸ ροχαλητό. Ἡ σοβαρότερη συνέπεια τῆς ὑπνηλίας εἶναι τὰ ἐργατικὰ καὶ τροχαῖα ἀτυχήματα. Ὅταν ὑπάρχῃ νοσηρὸ ροχαλητὸ μὲ ὑπνηλία, τὰ ἐργατικὰ ἀτυχήματα εἶναι 2.2 φορές συχνότερα ἀπ’ ὅτι στὸν γενικὸ πληθυσμό. Τὸ 1/3 τῶν θανατηφόρων τροχαίων ἐκτιμᾶται ὅτι σχετίζονται μὲ ὑπνηλία ἀπὸ νοσηρὸ ροχαλητὸ ἢ ροχαλητὸ μὲ ἄπνοιες.

Τὸ ροχαλητὸ ποὺ συνοδεύεται ἀπὸ ἄπνοιες, συνδεόμενες μὲ σημαντικὴ διαταραχὴ τῆς ὀξυγονώσεως τοῦ ὀργανισμοῦ εἶναι ἰδιαίτερα ἐπικίνδυνο, διότι ἀποσυντονίζει τὰ κυριότερα ὀργανικὰ συστήματα, ὅπως τὸ νευρικό, τὸ κυκλοφορικό, τὸ ἀναπνευστικό, τὸ ἐνδοκρινικό, καί, μέσῳ αὐτῶν, ὅλα τὰ ὑπόλοιπα συστήματα. Ἐκτὸς ἀπὸ τροχαῖα καὶ ἐργατικὰ ἀτυχήματα, προδιαθέτει σὲ καρδιοπάθεια καὶ ἀγγειακὸ ἐγκεφαλικὸ ἐπεισόδιο. Σύμφωνα μὲ πολὺ πρόσφατη μελέτη τοῦ Πανεπιστημίου Yale τῶν ΗΠΑ τὸ ὑπνοαπνοϊκὸ σύνδρομο αὐξάνει τὴν πιθανότητα ποὺ ἔχει κάποιος νὰ πεθάνῃ στὰ ἑπόμενα 5 χρόνια κατὰ 30%!!! Καθὼς ὁ κορεσμὸς τοῦ αἵματος σὲ ὀξυγόνο πέφτει, ὁ ὀργανισμὸς κινητοποιεῖ ἀντανακλαστικὰ ἐπιβιώσεως, στὰ ὁποῖα περιλαμβάνεται ἡ ἀφύπνισι, ἡ μεγάλη αὔξησι τοῦ καρδιακοῦ ρυθμοῦ καὶ τῆς πιέσεως, ἡ ἐλάττωσι τῆς αἱματώσεως τοῦ καρδιακοῦ μυός κλπ. Μὲ τὴν ἐπανάληψι τῆς διαδικασίας αὐτῆς πολλὲς φορὲς κάθε βράδυ φθείρεται τὸ καρδιαγγειακὸ σύστημα, ὥσπου ἐπέρχονται οἱ προαναφερθεῖσες δυσάρεστες συνέπειες.

 Ὑπάρχουν ἄλλα νοσηρὰ φαινόμενα ποὺ σχετίζονται μὲ τὸ ὑπνοαπνοϊκὸ σύνδρομο;

 Τὸ νοσηρὸ φαινόμενο τῆς παλινδρομήσεως γαστρικῶν ὑγρῶν στὸ φάρυγγα συνδυάζεται συχνὰ μὲ ἀποφρακτικὲς ἄπνοιες, καὶ μάλιστα μὲ τρόπο ἀλληλοενισχυτικό, ὥστε νὰ μποροῦμε νὰ μιλήσουμε γιὰ ἐγκατάστασι φαύλου κύκλου. Νά τί συμβαίνει: Μόλις ἀρχίσῃ μία ἀποφρακτικὴ ἄπνοια, ἡ πίεσι μέσα στὸ θώρακα χαμηλώνει, σὲ σχέσι μὲ τὴν ἐνδοκοιλιακὴ πίεσι. Ἂν συνυπάρχῃ καὶ ἀνεπάρκεια τῶν οἰσοφαγικῶν σφιγκτήρων, τὸ περιεχόμενο τοῦ στομάχου ἀναρροφᾶται πρὸς τὸν φάρυγγα. Τὰ ὄξινα γαστρικὰ ὑγρὰ καῖνε τὸν εὐαίσθητο βλεννογόνο τῆς περιοχῆς, καὶ αὐτὸς ἀντιδρᾷ μὲ οἴδημα. Τὸ οἴδημα χειροτερεύει τὶς τοπικὲς ἀνατομικὲς συνθῆκες ἐπαρκείας τοῦ ἀεραγωγοῦ, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ χειροτερεύουν οἱ ἄπνοιες καὶ νὰ προκαλῇται εὐκολότερα παλινδρόμησι γαστρικῶν ὑγρῶν. Οἱ κεντρικοῦ τύπου ἄπνοιες δὲν ἀλληλεπιδροῦν μὲ τὴν παλινδρόμησι.

 Πῶς γίνεται ἡ διάγνωσι;

 Γιὰ νὰ ἐπιληφθῇ ὁ γιατρός, πρέπει πρῶτα νὰ ὑποπτευθῇ ὁ ἴδιος ὁ ἀσθενὴς ἢ οἱ δικοί του ὅτι κάτι δὲν πάει καλά. Ἡ πρώτη ὑποψία θὰ τεθῇ ἂν ὑπάρχῃ ροχαλητό. Ὁ ἴδιος ὁ ἀσθενὴς εἶναι ἀδύνατον νὰ τὸ καταλάβῃ μόνος του. Ὅποιος κοιμᾶται κοντά του πρέπει νὰ τὸν εὐαισθητοποιήσῃ. Πολλὲς φορὲς τὰ ζευγάρια, ἀπὸ λεπτότητα, δὲν συζητοῦν τὸ θέμα, ὅμως αὐτὸ δὲν βοηθάει τὸν ἄρρωστο. Ἂν τὸ ροχαλητὸ ἔχῃ τὰ νοσηρὰ χαρακτηριστικά, ἢ ὅταν ὑπάρχῃ ἡμερήσια ὑπνηλία καὶ κόπωσι, τότε χρειάζεται ὁπωσδήποτε ἰατρικὴ βοήθεια. Ἡ κεντρικὴ ειδικότης ποὺ ἐμπλέκεται ἐδῶ εἶναι ὁ ὠτορινολαρυγγολόγος, διότι τὸ κέντρο βάρους τῆς παθολογίας εἶναι ἁρμοδιότητός του (βλ. «προδιαθεσικοὶ παράγοντες»). Λόγῳ τῆς πολυπλοκότητος τοῦ θέματος εἶναι καλὸ νὰ ἐπιλεγῇ κάποιος, ὁ ὁποῖος πλαισιώνεται ἀπὸ κατάλληλη ὁμάδα μὲ ἐμπειρία στὸ ἀντικείμενο. Τέτοιες ὁμάδες ἐφαρμόζουν συνήθως ὠργανωμένα διαγνωστικὰ πρωτόκολλα, ὥστε νὰ μή διαφεύγουν τὰ λιγότερο συχνὰ ἢ τὰ λιγότερο προφανῆ νοσογόνα αἴτια.

 Ἡ ἀπαραίτητη λῆψι τοῦ ἱστορικοῦ, παρουσίᾳ οἰκείου ποὺ κοιμᾶται κοντά, συμπληρώνεται ἀπὸ εἰδικὸ ἐρωτηματολόγιο ἐκτιμήσεως τῆς ὑπνηλίας. Ἂν ὁ γιατρὸς πράγματι ὑποπτεύεται νοσηρὸ ροχαλητό, θὰ προχωρήσῃ στὴ μεθόδευσι εἰδικῶν ἐξετάσεων, βάσει πρωτοκόλλου. Ἀπαραίτητα στοιχεῖα αὐτοῦ τοῦ ἐλέγχου εἶναι:

 -Ἡ πολυκαταγραφικὴ μελέτη ὕπνου (polysomnography): Περιλαμβάνει ταυτόχρονη συνεχῆ καταγραφὴ ἀναπνευστικοῦ καὶ καρδιακοῦ ρυθμοῦ, ροῆς ἀέρος, ὀξυγονώσεως αἱμοσφαιρίνης, κινητικότητος τοῦ θωρακικοῦ καὶ κοιλιακοῦ τοιχώματος, ἐγκεφαλογραφήματος, ὀφθαλμικῶν κινήσεων, μυϊκοῦ τόνου. Ὁ τεράστιος ὄγκος στοιχείων ποὺ συλλέγεται ὅλη τὴ νύκτα ἀναλύεται ἀπὸ ἠλεκτρονικὸ ὑπολογιστὴ καὶ ἑρμηνεύεται, σὲ συσχέτισι μὲ τὰ ὑπόλοιπα ἀποτελέσματα (βλ. παρακάτω), ἀπὸ τὴν ἰατρικὴ ὁμάδα. Εἶναι ἡ μόνη ἐξέτασι ποὺ μπορεῖ νὰ βεβαιώσῃ ποσοτικοποιημένα τί συμβαίνει κατὰ τὴ διάρκεια τοῦ ὕπνου. Μπορεῖ νὰ συνδυασθῇ καὶ μὲ ταυτόχρονη διπλῆ pHμετρία οἰσοφάγου, ἂν χρειάζεται ἀντικειμενικὴ ἐκτίμησι τῆς γαστρο-οισοφαγικῆς παλινδρομήσεως.

-Ἡ ΩΡΛ ἐξέτασι: Ἐκτὸς τῆς ἐξετάσεως ρουτίνας, ποὺ θὰ προσδιορίσῃ τὶς ἀνατομικὲς ἰδιαιτερότητες τοῦ ἀσθενοῦς, περιλαμβάνει ὑποχρεωτικῶς λειτουργικὸ ἔλεγχο τοῦ ἀνωτέρου ἀναπνευστικοῦ μὲ ἰνοπτικὸ ἐνδοσκόπιο, σὲ ὀρθία καὶ κατακεκλιμένη θέσι. Ἔτσι μπορεῖ νὰ ἐκτιμηθῇ μεθοδικὰ ἡ πιθανὴ συμβολὴ τοῦ κάθε ὀργάνου στὴν ἀπόφραξι τοῦ ἀεραγωγοῦ κατὰ τὸν ὕπνο. Εἶναι ἡ μόνη ἐξέτασι ποὺ μπορεῖ νὰ ἐντοπίσῃ τὰ σημεῖα κραδασμοῦ ἢ/καὶ ἀποφράξεως.

-Ἡ κεφαλομετρία: Συμπληρώνει τὶς δύο προηγούμενες ἐξετάσεις μὲ μετρήσεις τῶν σχέσεων τῶν διαφόρων ἀνατομικῶν στοιχείων μεταξύ τους. Ἡ ἐξέτασι ἔχει πολὺ καλὴ προγνωστικὴ ἀξία γιὰ τὴν ἐπιλογὴ τῆς θεραπείας, μὲ ἀντικειμενικὰ κριτήρια. Μπορεῖ ὑπὸ προϋποθέσεις νὰ ὑποκατασταθῇ ἀπὸ ἀξονικὴ τομογραφία.

-Προσδιορισμὸς τοῦ δείκτου μάζης σώματος. Γίνεται εὔκολα, μὲ ζύγισι καὶ ἀναδρομὴ σὲ πίνακες. Μὲ τὸν τρόπο αὐτὸν ἐκτιμᾶται ἀντικειμενικὰ τὸ ὑπέρβαρον.

 Συμπληρωματικὲς ἐξετάσεις (βάσει ἐνδείξεων) μπορεῖ νὰ εἶναι:

 -MSLT: Μετρᾷ πόσος χρόνος χρειάζεται γιὰ νὰ ἀποκοιμηθῇ κανείς.

-MWT: Μετρᾷ πόσο μπορῇ κανεὶς νὰ μείνῃ ξύπνιος κατὰ τὶς ὧρες ποὺ κανονικὰ θὰ ἦταν ξύπνιος.

-Διάφορες αἱματολογικὲς ἐξετάσεις (πχ ὁρμονολογικές, κλπ).

-Διάφορες καρδιολογικὲς ἐξετάσεις (πχ ὑπερηχογράφημα κλπ).

-Διάφορες εἰδικὲς ἐξετάσεις, ἂν ὑπάρχῃ ὑποψία γενετικοῦ ἢ συνδρομικοῦ νοσήματος (πχ δυσμορφίας, νευρολογικοῦ ἐλλείματος, συγγενοῦς καρδιοπαθείας, κυστικῆς ἰνώσεως κλπ), ἰδίως στὰ παιδιά. Σὲ τέτοιες περιπτώσεις ἡ ἰατρικὴ ὁμάδα ἐμπλουτίζεται μὲ τὸν κατάλληλο κατὰ περίπτωσιν εἰδικό.

 Πῶς ἀντιμετωπίζεται τὸ ροχαλητό;

 Τὸ ἁπλὸ ροχαλητὸ δὲν χρειάζεται ὑποχρεωτικῶς ἀντιμετώπισι, διότι εἶναι ὅπως εἴπαμε ἀθῶο γιὰ τὸν ἀσθενῆ ὡς ἄτομο. Σὲ περίπτωσι ἐνοχλήσεως τοῦ/τῆς συντρόφου, καὶ προκειμένου νὰ διαταραχθῇ ἡ οἰκογένεια (ἔστω καὶ μὲ ἁπλῆ δυσαρέσκεια διαρκείας), μπορεῖ κανεὶς νὰ προτείνῃ διάφορες λύσεις, μὲ προτεραιότητα στὶς χειρουργικές. Παρόμοια ἀντιμετώπισι ἐπιφυλλάσσεται καὶ στὸ σύνδρομο ηὐξημένων ἀντιστάσεων τοῦ ἀεραγωγοῦ, χαρακτηριστικὸ τοῦ ὁποίου εἶναι ὅτι παρά τὴν ὕπαρξι ἀπνοιῶν, δὲν καταγράφεται ἀποκορεσμὸς τῆς αἱμοσφαιρίνης καὶ δὲν δημιουργοῦνται ἀξιόλογα συμπτώματα.

Τρεῖς εἶναι οἱ κύριες θεραπευτικὲς προσεγγίσεις ποὺ ἐφαρμόζονται σήμερα, εἴτε μόνες, εἴτε σὲ συνδυασμό: Ἡ χειρουργική, μὲ εὐρύτατη γκάμα ἐπεμβάσεων, ἡ ἐφαρμογὴ μηχανικῆς ὑποστηρίξεως τῆς ἀναπνοῆς κατὰ τὸν ὕπνο (CPAP, BiPAP) καὶ ἡ ἐφαρμογὴ ἐνδοστοματικῶν ναρθήκων κατὰ τὸν ὕπνο.

Στὶς περιπτώσεις νοσηροῦ ροχαλητοῦ, μὲ ἢ χωρὶς ἄπνοιες ἔχουν προτεραιότητα οἱ μή χειρουργικὲς λύσεις, ὅπως ἡ ἀπώλεια βάρους, ἡ ἀντιμετώπισι μεταβολικῶν νοσημάτων (πχ ὑποθυρεοειδισμός, σακχαροδιαβήτης κλπ), ἡ ρύθμισι τῶν βιοτικῶν συνηθειῶν (πχ διακοπὴ τοῦ καπνίσματος, ἀεροβικὴ ἄσκησι, ὡράριο φαγητοῦ καὶ διαιτολόγιο, τροποποίησι τῶν φαρμάκων ποὺ λαμβάνονται γιὰ ἄλλες αἰτίες, κλπ), ἡ ἀντιμετώπισι τῆς γαστρο-οισοφαγικῆς παλινδρομήσεως, ὁ ἐνδοστοματικὸς νάρθηκας καὶ κυρίως ἡ ἐφαρμογὴ ἀναπνευστικῆς συσκευῆς (CPAP). Αὐτὰ ὅλα, ἢ μέρος αὐτῶν, μποροῦν νὰ ἐφαρμοσθοῦν μὲ ὁποιαδήποτε σύνθεσι καὶ σειρά, ἀρκεῖ νὰ μή χάνῃ ὁ ἀσθενὴς τὸν χρόνο του, βαυκαλιζόμενος ὅτι θὰ ἐπιτύχῃ τὴ διακοπὴ τοῦ νοσηροῦ ροχαλητοῦ καὶ τῶν συνεπειῶν του, χωρὶς νὰ κάνῃ κάτι δραστικό. Διότι κακὰ τὰ ψέματα: Τὸ ροχαλητὸ εἶναι ἕνα μᾶλλον εὐαίσθητο ζήτημα, ποὺ ὅλοι δυσκολεύονται νὰ τὸ παραδεχθοῦν, ἀκόμη περισσότερο οἱ γυναῖκες. Ἀφοῦ τὸ παραδεχθοῦν, κανεὶς δὲν θέλει νὰ κοιμᾶται μὲ μασελάκι ἢ μὲ μάσκα (CPAP), νὰ κάνῃ δίαιτα, νὰ ἀσκηθῇ καὶ ὅλα τὰ ὑπόλοιπα. Ὅλοι ἀναβάλλουν, ψάχνοντας ἡμίμετρα, μέχρι νὰ ἐμφανισθῇ ἡ ἐπιπλοκή. Ἡ ἔμπειρη ἰατρικὴ ὁμάδα εἶναι ἀπαραίτητη, διότι ἐκτὸς τῆς σωστῆς μεθοδεύσεως τοῦ περιστατικοῦ, θὰ συμβάλλῃ στὸ σημεῖο αὐτὸ μὲ τὸ κῦρος της καὶ μὲ τὴν πειθώ της πρὸς τὸν ἀσθενῆ.

 Τί εἶναι ὁ ἀναπνευστήρας CPAP;

 CPAP εἶναι ἀκρωνύμιο ποὺ σημαίνει Continuous Positive Airway Pressure, δηλαδὴ ἐφαρμογὴ Συνεχοῦς Θετικῆς Πιέσεως στὸν Ἀεραγωγό. Ἕνας ἠλεκτροκίνητος ἀναπνευστήρας, συνδεδεμένος μὲ μία μάσκα, παρέχει ἀέρα ὑπὸ πίεσιν, βάσει τῶν ρυθμίσεων τοῦ γιατροῦ. Ἡ μάσκα ἐφαρμόζεται στεγανὰ γύρω ἀπὸ τὴ μύτη τοῦ ἀσθενοῦς, ὁ ὁποῖος ἑτοιμάζεται νὰ κοιμηθῇ. Μόλις κοιμηθῇ, λόγῳ χαλαρώσεως τοῦ μυϊκοῦ τόνου, ὁ ἀεραγωγὸς θὰ τείνῃ νὰ προκαλέσῃ τὰ γνωστὰ φαινόμενα κραδασμοῦ, θορυβώδους ἀναπνοῆς καὶ περιοδικῆς ἀποφράξεως, ποὺ ἔχουμε ἤδη ἀναλύσει. Μὲ τὴν ἐφαρμογὴ ὅμως τῆς θετικῆς πιέσεως ἐσωτερικῶς τοῦ ἀεραγωγοῦ, ὅλα αὐτὰ ἀποτρέπονται. Ὑπάρχουν σήμερα καὶ πολὺ ἐξελιγμένες, ἔξυπνες συσκευὲς (BiPAP), μὲ ὑγραντῆρα, οἱ ὁποῖες συντονίζονται μὲ τὸν ἀναπνευστικὸ κύκλο καὶ ἐνεργοποιοῦνται μόνο ὅταν ἡ ἀναπνευστικὴ ροὴ ἐλαττωθῇ. Τὰ περισσότερα μοντέλλα εἶναι φορητά. Ἡ ἐφαρμογὴ μάσκας CPAP μπορεῖ καὶ νὰ ἐξαφανίσῃ τὴν ἡμερησία ὑπνηλία καὶ τὶς ἄλλες συνέπειες τοῦ νοσηροῦ ροχαλητοῦ, ἰδίως στὶς βαρειὲς καὶ μεσαῖες περιπτώσεις. Μπορεῖ ὅμως καὶ νὰ ἐνοχλῇ τὸν ἀσθενῆ, ἰδίως ἂν εἶναι νευρικός, ἢ δὲν ἔχει ἀποδεχθῆ τὴ θεραπεία του. Πολλοὶ διακόπτουν τὴ χρῆσι τῆς μάσκας, παρὰ τὸ ὄφελος, λόγῳ ξηρότητος τῆς μύτης, συχνῶν ρινορραγιῶν, ἐρεθισμοῦ τῶν ματιῶν ἀπὸ διαφυγὴ ἀέρος, πονοκεφάλων, ἐφιαλτικῶν ὀνείρων κλπ. Τὰ προβλήματα αὐτὰ δημιουργοῦνται ὅταν ἡ μύτη δὲν εἶναι ἐλεύθερη, καὶ παρουσιάζει μεγάλες ἀντιστάσεις. Γιὰ νὰ ὑπερνικηθοῦν οἱ ἀντιστάσεις , ἡ συσκευὴ ρυθμίζεται ἀναγκαστικὰ σὲ ὑψηλές πιέσεις λειτουργίας, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ  προκαλοῦνται οἱ ἀρνητικὲς συνέπειες ἀπὸ τὴν ὑπερβολικὴ πίεσι καὶ τὶς διαφυγὲς ἀέρος.  Χρειάζονται κάθε τόσο ρυθμίσεις τοῦ μηχανήματος, διότι ἡ κατάστασι τοῦ ἀσθενοῦς μεταβάλλεται.

 Ποιές εἶναι οἱ κύριες θεραπευτικὲς γραμμές, ποὺ ἐφαρμόζονται σήμερα;

 Παρακάτω θὰ ἀναφερθοῦμε στοὺς κυριότερους ἄξονες θεραπευτικῆς προσεγγίσεως, ποὺ ἐφαρμόζονται σήμερα. Θεωροῦμε ὅτι ἡ λεπτομερὴς ἀναφορὰ στὶς ἐνδεικνυόμενες χειρουργικὲς ἐπεμβάσεις καὶ στὶς ἰατρικὲς σκέψεις ποὺ καταλήγουν στὴν ἐνδεδειγμένη θεραπευτικὴ ἀπόφασι γιὰ κάθε περίπτωσι, ἐκφεύγει τῶν ὁρίων τοῦ παρόντος ἄρθρου.

Ἡ βελτίωσι τῆς ρινικῆς ἀναπνοῆς, ὥστε νὰ εἶναι ἐπαρκὴς κατὰ τὸν ὕπνο, εἶναι στρατηγικῆς σημασίας στὴν ἀντιμετώπισι τόσον τοῦ ἁπλοῦ, ὅσον καὶ τοῦ νοσηροῦ ροχαλητοῦ, διότι μερικὲς φορὲς λύνει τελείως τὸ πρόβλημα, ἐνῷ σὲ περίπτωσι ποὺ χρειαστῇ καὶ μάσκα CPAP, αὐτὴ θὰ ἐφαρμοσθῇ χωρὶς ἐπιπλοκὲς καὶ προβλήματα. Ἡ βελτίωσι τῆς ρινικῆς ἀναπνοῆς ἐπιτυγχάνεται μὲ συντηρητικὰ μέσα, ἐφ’ ὅσον πρόκειται γιὰ ρινίτιδα, ἀλλεργία, ἱγμορείτιδα κλπ, ἢ μὲ χειρουργικὰ μέσα, ἐφ’ ὅσον πρόκειται γιὰ σκολίωσι διαφράγματος, ὑπερτροφία τῶν κογχῶν, πολύποδες, ἀνεπάρκεια τῶν πτερυγίων τοῦ ρινικοῦ προδόμου κλπ.

Στοματικὸς νάρθηκας (μασελάκι) προτείνεται γιὰ τὶς περιπτώσεις ἐκεῖνες, ὅπου τὸ πρόβλημα ἐντοπίζεται μόνο στὸ ἐπίπεδο τῆς ρίζης τῆς γλώσσης, ἢ ἔχομε γναθοπροσωπικὴ ἀνωμαλία. Τὰ περισσότερα ἀπὸ 50 εἴδη ναρθήκων ταξινομοῦνται βασικὰ σὲ δύο τύπους: Αὐτοὺς ποὺ ἕλκουν τὴ γλῶσσα πρὸς τὰ μπρός καὶ αὐτοὺς ποὺ προωθοῦν τὴν κάτω γνάθο, δημιουργώντας ἕνα ἐλεγχόμενο, προσωρινὸ προγναθισμὸ κατὰ τὸν ὕπνο. Μὲ τοὺς δύο αὐτοὺς τρόπους μπορεῖ, σὲ ἐπιλεγμένες περιπτώσεις, νὰ διευρύνεται ἀποτελεσματικὰ ὁ αὐλὸς τοῦ φάρυγγος κατὰ τὸν ὕπνο, καὶ νὰ μετριάζωνται οἱ ἄπνοιες. Οἱ νάρθηκες κατασκευάζονται ἐπὶ μέτρῳ, μὲ τὴ συνεργασία εἰδικῶν προσθετολόγων. Δὲν εἶναι λίγοι οἱ ἀσθενεῖς ποὺ ἔχουν βοηθηθῆ μὲ τὸν σχετικὰ ἁπλὸ αὐτὸν τρόπο, ὁ ὁποῖος ὅμως δὲν εἶναι καὶ αὐτὸς ἄμοιρος κάποιων προβλημάτων.

Χωρὶς ἐνδοστοματικὸ νάρθηκα: Σύμπτωσις τοῦ ἀεραγωγοῦ

Μὲ ἐνδοστοματικὸ νάρθηκα: Διεύρυνσιςσις τοῦ ἀεραγωγοῦ

Διάφορες χειρουργικὲς ἐπεμβάσεις μπορεῖ νὰ δοκιμασθοῦν, ὡς πρώτη προσέγγισι, σὲ δύο κυρίως περιπτώσεις:

-Ἐφ’ ὅσον πρόκειται γιὰ σαφῆ καὶ ἀναστρέψιμη ἀπόφραξι  (πχ μεγάλες ἀμυγδαλὲς ἢ κρεατάκια στὰ παιδιά),

-ἐφ’ ὅσον ὁ ἀσθενὴς κινδυνεύει ἄμεσα ἀπὸ τὴν ἀπόφραξι, ὁπότε μπορεῖ νὰ ἀπαιτῆται τραχειοστομία.

Ἡ τραχειοστομία θὰ κλείσῃ μόλις ἐλεγχθῇ μὲ ἄλλο τρόπο ἡ κατάστασι. Ἡ τραχειοστομία εἶναι ἡ ἀπόλυτη καὶ ταυτόχρονα ἀνεπιθύμητη λῦσι στὸ ὑπνοαπνοϊκὸ σύνδρομο. Δὲν γίνεται ἀποδεκτὴ στὸ παρὸν κοινωνικὸ καὶ πολιτισμικὸ πλαίσιο, ὡς θεραπεία γιὰ ἕνα κατὰ βάσιν καλόηθες νόσημα. Ὅμως διατίθενται σήμερα ἐναλλακτικὲς λύσεις τραχειοστομίας, πολὺ συντηρητικότερες τῆς κανονικῆς (πχ MiniTrach).

Ἀπὸ τὶς χειρουργικὲς ἐπεμβάσεις, ἐκείνη ποὺ θεωρεῖται εἰδικὴ γιὰ τὴν ἀντιμετώπισι τοῦ ροχαλητοῦ εἶναι ἡ Σταφυλο-Ὑπερῳϊο-Φαρυγγο-Πλαστικὴ (UPPP=Uvulo-Palato-Pharyngo-Plasty), ἡ ὁποία προσφέρει πολὺ καλὸ ἀλλὰ προσωρινὸ ἀποτέλεσμα (Levin & Becker 1994). Αὐτὸ βελτιώνεται μὲ τὴν καλλίτερη ἐπιλογὴ τῶν περιπτώσεων (Friedman et al, 2002).  

Σταφυλο-Ὑπερῳϊο-Φαρυγγο-Πλαστικὴ (UPPP)

Ὑπάρχουν καὶ ἠπιότερες παραλλαγές της, μὲ LASER (LAUP=LASER-Assisted-Uvulo-Palatoplasty) ἢ μὲ διάφορες νεώτερες συσκευὲς ραδιοσυχνοτήτων. Ἡ LAUP προτείνεται κυρίως γιὰ τὴν ἀντιμετώπισι τοῦ ἁπλοῦ ροχαλητοῦ.

Φαρυγγο-Πλαστικὴ μὲ LASER (LAUP)
ἢ μὲ τέμνουσα ἀκίδα ραδιοσυχνότητος

Ἀποσκοπεῖ στὸν περιορισμὸ τῶν πληθωρικῶν ἱστῶν τοῦ φάρυγγος (μεγάλη σταφυλή, χονδρὴ μαλθακὴ ὑπερῴα, μεγάλες παρίσθμιες καμάρες καὶ ἀμυγδαλές, τοιχώματα μὲ πτυχώσεις κλπ). Μπορεῖ νὰ συνδυασθῇ μὲ ἀμυγδαλεκτομὴ καὶ ἀδενοτομή, χωρὶς αὔξησι τῆς βαρύτητος τῆς ἐπεμβάσεως. Πρόκειται γιὰ καλὲς ἐπεμβάσεις, ἐφ’ ὅσον πρόκειται γιὰ ἁπλὸ ροχαλητό, ἢ γιὰ παιδάκια, ὅπου ἡ ἀμυγδαλεκτομὴ καὶ ἀδενοτομὴ λύνει τὸ πρόβλημα. Μποροῦν ἐπίσης νὰ δοκιμασθοῦν στὸ νοσηρὸ ροχαλητό, ἰδίως ἂν πρόκειται γιὰ ἐλαφρὰ περίπτωσι, ὅπου ἡ CPAP δὲν ἔχει βοηθήσει (βλ. παραπάνω), μὲ τὴν προϋπόθεσι ὅτι ἡ μύτη εἶναι ἐλεύθερη καὶ ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐμπόδιο σὲ χαμηλότερο ἐπίπεδο τοῦ ἀεραγωγοῦ (πχ ρίζα τῆς γλώσσης, ἐπιγλωττίδα κλπ). Σὲ πολὺ βαρειὲς περιπτώσεις, μπορεῖ νὰ χρησιμοποιηθῇ ἡ ἐπέμβασι γιὰ νὰ διευκολύνῃ τὴν ἐφαρμογὴ CPAP, μὲ τὴ λογικὴ τῆς ἐλαττώσεως τῶν ἀντιστάσεων τοῦ ἀεραγωγοῦ στὸ ἐπίπεδο τοῦ φάρυγγος.

Λέπτυνσι καὶ Σκλήρυνσι τῆς ὑπερῴας
μὲ ἐφαρμογὴ ραδιοσυχνοτήτων

Ριζικότερη παραλλαγὴ τῆς UPPP εἶναι ἡ πλευρικὴ φαρυγγοπλαστικὴ ἢ ἐπέμβασις Cahali (2003), μὲ τὴν ὁποίαν ἐπετεύχθη μείωσι τοῦ μέσου ἀπνοϊκοῦ δείκτου ἀπὸ 41.2 σὲ 9.5, μὲ προϋποθέσεις ἴδιες μὲ τῆς UPPP.

Πλαγία Φαρυγγοπλαστικὴ κατὰ Cahali (2003)

Εἶναι τεχνικὰ ἁπλὲς ἐπεμβάσεις, ποὺ θέλουν ὅμως προσοχὴ καὶ ἐμπειρία γιὰ τους ἑξῆς λόγους: 1. Μπορεῖ νὰ καταλήξουν σὲ μία διαταραχὴ τῆς καταπόσεως, ὅπου τὰ ὑγρὰ ἀνεβαίνουν στὴ μύτη. 2. Μπορεῖ νὰ ἐξαφανίσουν τὸ ροχαλητό, ὄχι ὅμως καὶ τὶς ἄπνοιες, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ κινδυνεύῃ ὁ ἄρρωστος ἀπὸ τὶς ἐπιπλοκὲς ὅπως ἀκριβῶς καὶ πρίν, μόνο ποὺ τώρα δὲν τὸ ξέρει. Γι’ αὐτὸ χρειάζεται πάντα νέα πολυκαταγραφικὴ μελέτη ὕπνου μετὰ τὴν ἐπέμβασι. 3. Μπορεῖ νὰ ἐλαττώσουν τὸν μηχανισμὸ σφραγίσεως τῆς ὑπερῴας τόσο πολύ, ὥστε νὰ μή μπορῇ νὰ ἐφαρμοσθῇ πλέον οὔτε CPAP στὸν ἄρρωστο, διότι ὁ ἀέρας θὰ χάνεται μέσῳ τοῦ στόματος. 4. Χρειάζεται ἐμπειρία στὴν ἐπιλογὴ τῶν ἀσθενῶν, ὥστε νὰ χειρουργοῦνται μὲ φαρυγγοπλαστικὴ μόνο αὐτοὶ στοὺς ὁποίους ἀναμένεται βελτίωσι, καί, φυσικά, γιὰ νὰ ἐπιλέγεται μασελάκι ἢ CPAP ἢ ἄλλη ἐπέμβασι γιὰ τοὺς ὑπολοίπους.

 Ἂν πρόκειται γιὰ μεγάλου βαθμοῦ παχυσαρκία, ἴσως πρέπει νὰ ἐξετασθῇ πρῶτα τὸ ἐνδεχόμενο βαριατρικῆς ἐπεμβάσεως, διότι ἡ ἀπώλεια βάρους μπορεῖ καὶ νὰ θεραπεύσῃ τελείως τὸ ὑπνοαπνοϊκὸ σύνδρομο σὲ μερικὲς περιπτώσεις. Πρέπει ὅμως νὰ σκεφθοῦμε ὅτι ἡ βουλιμία εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ θέματα τοῦ συνδρόμου, ποὺ ὁδηγεῖ σὲ παχυσαρκία. Ἑπομένως ἡ ἐφαρμογὴ μάσκας CPAP θὰ βοηθήσῃ στὴν ἀπώλεια βάρους μέσῳ τῆς θεραπείας τῆς βουλιμίας.

Ἀνακεφαλαιώνοντας , μπορεῖ κανεὶς νὰ συνοψίσῃ τὶς γενικὲς θεραπευτικὲς ὁδηγίες ὡς ἑξῆς:

-Τὸ ἁπλὸ ἀλλὰ ἐνοχλητικὸ ροχαλητὸ καὶ τὸ σύνδρομο ηὐξημένων ἀντιστάσεων τοῦ ἀεραγωγοῦ (χωρὶς δηλαδὴ ἄπνοιες) ἔχουν κατὰ προτίμησιν χειρουργικὴ ἀντιμετώπισι, ποὺ ἀφορᾷ εἴτε στὴ μύτη, εἴτε στὸν φάρυγγα.

-Τὸ παιδικὸ ροχαλητὸ σχεδὸν πάντα ἀντιμετωπίζεται μὲ κάποια παραλλαγὴ ἀμυγδαλεκτομῆς (+/- ἀδενοτομή), μὲ ἄριστα ἀποτελέσματα.

-Ὅταν ὑπάρχουν ἀξιόλογες ἄπνοιες, καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ μύτη ἀναπνέει καλὰ καὶ εἶναι ἐλεύθερη λοιμώξεως, πρέπει νὰ δοκιμάζεται ἡ μάσκα CPAP πρὶν ἀπὸ ἄλλες σκέψεις γιὰ χειρουργεῖο.

-Ἐναλλακτικά, σὲ ἐπιλεγμένες περιπτώσεις, σκεπτόμαστε ἢ τὸ μασελάκι .

-Ἡ ἐφαρμογὴ μάσκας CPAP ὅταν ὑπάρχῃ λοίμωξι τοῦ ἀνωτέρου ἀναπνευστικοῦ ἀντενδείκνυται ἀπολύτως, διότι μπορεῖ ἡ λοίμωξι νὰ μεταφερθῇ στὸ κατώτερο ἀναπνευστικό (πχ πνευμονία).

-Στὴν πολὺ μεγάλη παχυσαρκία σκεπτόμαστε τὶς βαριατρικὲς παρεμβάσεις (συντηρητικὲς καὶ χειρουργικές).

-Ἂν ὁ ἀσθενὴς εὑρίσκεται σὲ ἄμεσο ἢ μεγάλο κίνδυνο ἐπιπλοκῶν τοῦ ὑπνοαπνοϊκοῦ συνδρόμου σκεπτόμαστε κάποια μορφὴ προσωρινῆς τραχειοστομίας.

 
ΘΕΜΑΤΑ ΩΡΛ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ (βρίσκεσθε ἐδ)
 

Συγκοινωνίες καὶ Χῶρος Σταθμεύσεως
***
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΣΕΛΙΣ
ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΝ ΑΚΟΟΛΟΓΙΑΣ-ΝΕΥΡΟΩΤΟΛΟΓΙΑΣ
ΚΑΤΑΔΥΤΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ "MEDISUB"
ΦΩΝΙΑΤΡΙΚΗ

᾿Επικοινωνῆστε μαζί μας
 


210-6502000,  697-444-2112

Εργαστήριον ΛΑΒΥΡΙΝΘΟΣ MEDISUB-Ελλ. Ινστιτούτο Προληπτικής Καταδυτικής Ιατρικής ΦΩΝΙΑΤΡΙΚΗ Πρόγραμμα δράσεως Αττική 2000+
Δρ. ΑΙΑΣ-ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ, ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΩΤΩΝ-ΡΙΝΟΣ-ΛΑΡΥΓΓΟΣ

ΧΡΗΣΙ ΤΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΤΩΝ ΣΕΛΙΔΩΝ ΑΥΤΩΝ ΜΕ ΣΚΟΠΟ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΙ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ,
ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΙ ΤΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΤΗΣ ΠΗΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΣ
1